Bursa’nın Eski Adı Ne? Osmanlı’dan Günümüze Bursa’nın Tarihi Serüveni

Bursa’nın eski adı Hüdavendigar’dır. Osmanlı döneminde başkentlik yapan Bursa, 1918’e kadar Hüdavendigar Vilayeti olarak anılmıştır. İşte Bursa’nın tarihçesi.

BURSA’NIN ESKİ ADI NEDİR?

Bursa’nın tarihi isimleri, kentin Anadolu’daki binlerce yıllık geçmişiyle yakından ilişkilidir. Osmanlı döneminde Bursa uzun yıllar boyunca “Hüdavendigar” adıyla anılmıştır.
Bu isim, Osman Gazi’nin oğlu Orhan Gazi’nin unvanı olan “Hüdavendigar” kelimesinden gelmektedir. “Hüdavendigar”, Farsça kökenli olup “Tanrı’nın lütfuna erişen” veya “efendi, padişah” anlamına gelir.

BURSA’NIN TARİHİ VE OSMANLI DÖNEMİ

6 Nisan 1326’da Osman Gazi’nin oğlu Orhan Gazi tarafından fethedilen Bursa, Osmanlı Devleti’nin ilk başkenti oldu. Bu başkentlik dönemi, İznik’in sembolik (1331-1335) ve Edirne’nin serhat başkentliği dışında, 1453’te İstanbul’un fethine kadar devam etti.

Bursa, bu dönemde hem siyasi hem de ekonomik açıdan Osmanlı’nın en önemli şehirlerinden biri haline geldi. Şehrin “Hüdavendigar” adıyla anılması da bu dönemde resmiyet kazandı.

HÜDAVENDİGAR VİLAYETİ DÖNEMİ

Osmanlı idari yapısında Bursa, uzun süre Hüdavendigar Vilayeti olarak yer aldı.

1839 yılında bu eyalet oluşturuldu ve 1844’ten itibaren mutasarrıflıkla yönetilmeye başlandı.

Dilaver Paşa, Hüdavendigar Eyaleti’nin ilk mutasarrıfı olarak görev yaptı.

1855 yılında eyalet; Kocaeli, Kütahya, Afyon, Erdek, Balıkesir, Ayvalık gibi altı livadan oluşuyordu.

1867 yılına gelindiğinde vilayet sistemine geçilince Bursa, artık valiler tarafından yönetilmeye başlandı. Bursa’nın ilk valisi ise Hamdi Paşa oldu.

HÜDAVENDİGAR’DAN BURSA’YA GEÇİŞ

1918 yılı itibarıyla “Hüdavendigar” ismi kaldırıldı ve yerine Bursa Vilayeti adı kullanılmaya başlandı.
Cumhuriyet’in ilanından sonra çıkarılan 1924 tarihli yasayla birlikte, tüm livalar (sancaklar) kaldırılarak yerine iller oluşturuldu.
Böylece Bursa, günümüzdeki idari yapısına kavuştu.

BURSA’YA BAĞLI İLÇELERİN TARİHSEL GELİŞİMİ

Osmanlı döneminde Bursa Sancağı’na bağlı olan önemli kazalar şunlardı:
Orhaneli (Adranos), Gemlik, Mihaliç (Karacabey), Kirmasti (Mustafakemalpaşa), Mudanya, Yenişehir, İnegöl, Lefke, Gölpazarı, Söğüt, Yarhisar, Domaniç, Harmancık ve daha birçok yerleşim.

Cumhuriyet döneminde ise Bursa’ya bağlı ilçelerin sayısı arttı:

1926’da: Mudanya, Gemlik, Orhangazi, Mustafakemalpaşa, Karacabey, Orhaneli

1930’da: İnegöl ve Yenişehir

1953’te: Keles

1987’de: Büyükorhan, Harmancık, Yıldırım, Osmangazi, Nilüfer

1990’da: Kestel ve Gürsu

Bugün Bursa, 17 ilçe ve 7 bucak merkezi ile Türkiye’nin en büyük metropol illerinden biridir.

SONUÇ

Bursa’nın eski adı “Hüdavendigar” olup, Osmanlı döneminde hem idari hem de kültürel açıdan büyük öneme sahipti.
Cumhuriyet döneminde bu isim yerini “Bursa”ya bıraktı, ancak “Hüdavendigar” adı hâlâ tarihsel ve kültürel bir sembol olarak şehirde yaşamaktadır.