CHP’li Sarıbal: Çiftçi gübre ve mazot maliyetiyle karşı karşıya

CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, gübre ve mazot fiyatlarındaki artışın çiftçi ve tarım üretimi üzerindeki etkilerine dikkat çekerek kamusal destek talep etti.

CHP'Lİ SARIBAL'DAN TARIM GİRDİ MALİYETLERİ AÇIKLAMASI

CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) düzenlediği basın toplantısında tarım sektöründeki maliyet artışlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Sarıbal, özellikle gübre ve mazot fiyatlarındaki yükselişin çiftçi üzerindeki etkilerini anlattı.

Sarıbal, gübre ve mazotun tarımın en temel girdileri arasında yer aldığını, bu kalemlerde yaşanan artışların üretim maliyetlerini yükselttiğini söyledi. Yapısal dışa bağımlılığın çiftçiyi küresel piyasalardaki dalgalanmalara açık hale getirdiğini belirtti.

GÜBRE FİYATLARINDAKİ ARTIŞ VE DIŞA BAĞIMLILIK

Orhan Sarıbal, savaş öncesinde ton başına 490 dolar seviyesinde bulunan üre gübresi fiyatlarının kısa sürede 700 doların üzerine çıktığını hatırlattı. Bu artışın Türkiye'de daha yüksek oranlarda hissedildiğini ifade etti.

Navlun, depolama, paketleme, nakliye ve işçilik gibi kalemlerin de gübre maliyetini artırdığını aktaran Sarıbal, bir ay önce 21–25 bin lira aralığında olan üre gübresinin ton fiyatının bugün 35 bin liraya ulaştığını söyledi. Bu seviyenin çiftçi açısından önemli bir maliyet unsuru haline geldiğini belirtti.

Sarıbal, gübre üretiminde ithal hammaddelere bağımlılığın sürdüğünü dile getirdi. Fosfat, potas ve doğal gaz gibi temel girdilerde ithalata bağımlı olunduğunu, bu nedenle sektörde dışa bağımlı bir yapının ortaya çıktığını kaydetti.

GÜBRE ÜRETİMİ VE TÜKETİM RAKAMLARI

CHP Bursa Milletvekili, 2025 verilerine göre gübre üretiminin bir önceki yıla göre yüzde 3 azalarak 4,57 milyon tona gerilediğini aktardı. Aynı dönemde gübre tüketiminin ise yüzde 6 düşüşle 6,54 milyon ton seviyesinde gerçekleştiğini belirtti.

Sarıbal, bu rakamlara rağmen üretimin tüketimi karşılamaktan uzak kaldığını söyledi. En çok üretilen gübre türünün kalsiyum amonyum nitrat, en çok tüketilen gübre türünün ise üre gübresi olduğunu ifade etti.

2003-2024 döneminde Türkiye’de gübre tüketiminin ortalama yüzde 72’sinin ithalatla karşılandığını hatırlatan Sarıbal, yerli gübre üretiminde de ithal girdilerin yoğun kullanıldığını, bu nedenle sektörün bütününde dışa bağımlılık bulunduğunu belirtti.

MAZOT FİYATLARI VE ÇİFTÇİ MALİYETLERİ

Orhan Sarıbal, mazot fiyatlarının 72–80 lira bandına yükseldiğini söyledi. Bu artışın, gübreyle birlikte çiftçinin üretim maliyetlerinde önemli bir paya sahip olduğunu ifade etti.

Mevcut mazot ve gübre fiyatlarıyla üretimin sürdürülmesinin çiftçi için zorlaştığını belirten Sarıbal, üreticilerin bazı durumlarda zarar etme riskini göze alarak ekim yaptığını anlattı. Tarla giderleri ve girdi maliyetlerinin, ürün satış fiyatlarıyla dengelenip dengelenemediğinin çiftçi açısından önemli bir soru başlığı haline geldiğini dile getirdi.

DESTEK PAKETLERİ VE BÜTÇE KALEMLERİ

Sarıbal, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan 81 milyar liralık tarımsal destek paketine de değindi. Açıklamasında, üzerinden haftalar geçmesine rağmen şu ana kadar ödenen tutarın 21,1 milyar lira seviyesinde olduğunu, kalan tutarlara ilişkin belirsizlik bulunduğunu savundu.

Milletvekili, 2026 bütçesinde tarım sektörüne 167 milyar 634 milyon lira destek ayrıldığını hatırlattı. 2025’te 32,2 milyar lira olan alan bazlı desteklerin 2026 bütçesinde yer almadığını söyledi. Bu kapsamda, mazot ve gübreye yönelik alan bazlı desteklerin bütçe içinde görünmediğini ifade etti.

Sarıbal, fındıkta 16 yıldır uygulanan alan bazlı desteğin de sona erdirildiğini belirtti. 17 ürün için kararnamede yer alan fark ödemesi (prim) desteğinin bütçede karşılık bulmadığını, telafi edici ödemelere yönelik de kaynak ayrılmadığını iddia etti.

GIDA ENFLASYONU VE TARIM POLİTİKALARINA İLİŞKİN GÖRÜŞLER

CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, Türkiye'nin gıda enflasyonu verilerine de atıfta bulundu. Türkiye’nin 175 ülke arasında gıda enflasyonunda 3’üncü sırada yer aldığını ifade etti.

Sarıbal, bu tabloyu sadece küresel gelişmelerle açıklamanın mümkün olmadığını, uzun süredir uygulanan tarım politikalarının etkili olduğunu ileri sürdü. Tarımsal girdilerin küresel piyasalara bağımlı hale geldiğini, bu nedenle fiyat artışlarının üretici ve tüketici üzerinde baskı oluşturduğunu savundu.

Milletvekili, kamusal planlama ve destek mekanizmalarının güçlendirilmesini gerektiğini dile getirdi. Açıklamasında, gıda enflasyonuyla mücadelede çiftçilere yapılacak desteklerin ve girdi maliyetlerinin bir kısmının kamu tarafından karşılanmasına yönelik önerilerini paylaştı.