Dijital bağımlılık yeni neslin en büyük tehdidi oldu

Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, yapay zekâ ve dijital bağımlılığın çocuklar, gençler ve aile yapısı üzerindeki psikolojik etkilerine dikkat çekti.

DİJİTAL BAĞIMLILIK YENİ NESLİN EN BÜYÜK TEHDİDİ

Bursa Teknik Üniversitesinde (BTÜ) düzenlenen BTÜ Konuşmaları’na konuk olan Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, dijital bağımlılık ve yapay zekânın insan psikolojisi üzerindeki etkilerini anlattı. Mimar Sinan Yerleşkesi Turkuaz Salon’da gerçekleşen programa BTÜ Rektörü Prof. Dr. Naci Çağlar, Yıldırım Kaymakamı Metin Esen, akademisyenler ve öğrenciler katıldı.

Programın moderatörlüğünü Prof. Dr. Gazanfer Anlı üstlendi. Tarhan, “Yapay Zekâ, Sosyal Medya ve Bağımlık Döngüsü” başlıklı konuşmasında, dijital çağın gençler ve aileler için taşıdığı risklere dikkat çekti.

YAPAY ZEKÂ TARİHSEL BİR KIRILMA NOKTASI

Prof. Dr. Nevzat Tarhan, yapay zekânın insanlık tarihinde matbaanın icadı kadar büyük bir dönüşüm yarattığını söyledi. Tarhan, “Matbaanın bulunması nasıl tarihi değiştirdiyse, yapay zekâ da benzer bir dönüşüm yapacak” ifadelerini kullandı.

Yapay zekânın insan gibi bilinçli bir varlık olmadığını vurgulayan Tarhan, “İnsandan daha fazla şey biliyor olabilir ama bir insan olamaz. Eğer ona bir anne, baba gibi davranırsanız sizi yönetir; liderlik sizde olursa size hizmet eder” dedi.

YAPAY ZEKÂ BİLİNÇLİ BİR VARLIK DEĞİL

Tarhan, yapay zekânın yanlış kullanımının ruhsal açıdan kırılgan bireylerde ciddi sorunlara yol açabileceğini belirtti. Yapay zekânın söylediğini hiç sorgulamadan kabul eden kişilerin psikoza sürüklenebileceğine işaret ederek, “Bu nedenle kullanım bilinci şart” uyarısında bulundu.

Yapay zekânın bir terapist ya da danışman gibi görülmesinin tehlikeli olduğuna değinen Tarhan, “Yapay zekâ muayene edemez, beyin kimyasını değerlendiremez. Terapinin özü, bilgiyi değil; doğru bilgiyi seçmektir. Bu nedenle yapay zekâ terapist değildir, sadece bir araç olabilir” diye konuştu.

DİJİTAL BAĞIMLILIK AİLE VE TOPLUMU ZAYIFLATIYOR

Konuşmasında dijital bağımlılık konusuna özel bir başlık açan Tarhan, ekran ve sosyal medya kullanımının, madde ve kumar bağımlılıklarıyla aynı beyin mekanizmasını tetiklediğini söyledi. Dopamin yani haz arayışının yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Tarhan, “Hazcılık arttıkça yaşam amacı zayıflıyor. Bu durum bencilliği, yalnızlığı ve aile yapısındaki bozulmayı artırıyor” dedi.

Yalnızlığın artık küresel bir tehdit olarak tanımlandığını ifade eden Tarhan, dünyanın farklı ülkelerinden verilerle aile yapısındaki değişime dikkat çekti. İlk beş yıldaki boşanma oranlarının yükseldiğini, evlilik dışı doğum ve tek ebeveynli aile sayısının giderek arttığını vurguladı.

ÇOCUKLAR İÇİN DİJİTAL DETOKS VE EKRAN SINIRI

Prof. Dr. Nevzat Tarhan, özellikle çocuklar ve ergenlik öncesi dönem için dijital bağımlılık riskine dikkat çekti. Zihinsel olgunluğu tamamlanmamış bireylerin yapay zekâya aşırı bağlandığında halüsinasyon benzeri etkiler yaşayabildiğini belirtti.

Tarhan, 13 yaş öncesi dönemde ekran maruziyetinin mutlaka sınırlandırılması gerektiğini söyleyerek, ebeveyn denetiminin önemini vurguladı. Ailelere haftada en az bir gün “dijital detoks günü” öneren Tarhan, bu günlerde tüm aile bireylerinin ekrandan uzak, yüz yüze iletişim kurmasının çocukların ruh sağlığını korumada etkili olacağını ifade etti.

“KÜLTÜRÜMÜZE VE AİLE YAPIMIZA SAHİP ÇIKMALIYIZ”

Tarhan, kültürel ve psikolojik savaşlara da değindi. Bir toplumu zayıflatmak isteyenlerin önce kültürel ve psikolojik alanı hedef aldığını belirterek, “Bu tablo küresel bir tehdit. Kültürümüze ve aile yapımıza sahip çıkmalıyız. Zihinsel dönüşüm olmadan sosyal dönüşüm gerçekleşemez” dedi.

Program, öğrencilerin soruları ile interaktif şekilde devam etti. Etkinlik, BTÜ Rektörü Prof. Dr. Naci Çağlar’ın, Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü ve Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan’a teşekkür plaketi takdiminin ardından toplu fotoğraf çekimiyle sona erdi.