Ermeni meselesi Bursada tartışıldı
Büyükşehir Belediyesi tarafından İbrahim Paşa Kültür Merkezinde düzenlenen söyleşiye Türkiyenin yakın tarihine damga vuran olaylar uzmanlar tarafından objektif bakış açısıyla gündeme taşınıyor
Büyükşehir Belediyesi tarafından İbrahim Paşa Kültür Merkezinde düzenlenen söyleşiye Türkiyenin yakın tarihine damga vuran olaylar uzmanlar tarafından objektif bakış açısıyla gündeme taşınıyor
Büyükşehir Belediyesi tarafından İbrahim Paşa Kültür Merkezinde düzenlenen söyleşiye Türkiyenin yakın tarihine damga vuran olaylar uzmanlar tarafından objektif bakış açısıyla gündeme taşınıyor. Tarihte Yolculuk programında, yakın tarihin en tartışmalı hadiselerinden Ermeni Meselesi ve Hukukî Boyutları ele alındı.Tarih meraklılarının ilgiyle takip ettiği programda İstanbul 29 Mayıs, Beykent ve Milli Savunma üniversiteleri öğretim üyesi Yrd. Doç. Dr. E.Albay Zekeriya Türkmen, Ermeni meselesinin tarihî süreci hakkında bilgi verdi. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İlyas Doğan da Ermeni meselesinin hukukî boyutlarını anlattı. Moderatör Fahrettin Öztürk ise tarihte gerçekleşen tehcir ve soykırım olaylarına dair bilgiler aktardı.
Endülüs Devletinin yıkılmasından sonra Müslümanların tehcirine dikkat çeken Öztürk, İber Yarımadasında 800 yıl hüküm süren İslâm medeniyetinin sona ermesiyle birlikte İspanyollar, bu topraklarda yaşayan Müslüman ve Yahudileri Hıristiyanlaştırmaya çalıştı. Endülüs Devletinin yıkılışıyla birlikte terör ve tehdit politikalarıyla Müslüman ve Yahudi halk üzerinde etnik temizliğe girişildi dedi.
Balkan Savaşlarında Rusların, Srebrenista katliâmında Sırpların, Doğu Türkistan ve Uygurda Çinin, Suriyede rejimin Müslümanlar üzerindeki baskı ve zulmüne dikkat çeken Öztürk, Bütün bu hadiseler dünya ülkeleri nezdinde gündeme gelmezken, 1915 olaylarının gündemde tutulması manidardır. Ermenilerin önemli kısmının Osmanlıya karşı Ruslar ile birlikte hareket etmesi, Urfa-Adana ve Antepte Fransızların yanında Türklere karşı savaşması, bizim açımızdan mecbûrî göçü şart kılmıştır. İngiliz General Allenby, komutası altında 8 bin Ermeninin bulunduğundan söz eder diye konuştu.
Ermeniler, Osmanlıda millet-i sadıka olarak görülürdü
Türk devlet geleneğinde karşılıklı anlayış ve hoşgörünün hakim olduğunu ifade eden Doç. Dr. Zekeriya Türkmen ise, Türkler ve Ermeniler arasındaki ilişkinin İskit Türkleri ile başladığına dikkat çekti. Türkmen, İstanbulun fethinden sonra Fatih Sultan Mehmet, Ermeni Ruhanî lideri Hovakime, bir fermanla Kumkapıda Ermeni patrikhanesi kurması için izin verdi. Osmanlı Devletinde kendi cemaat yapıları içerisinde huzur içinde yaşayan Ermenilere millet-i sadıka olarak bakılırdı şeklinde konuştu.
Osmanlı Devletinde Ermenilerden oluşan 29 paşa, 22 bakan, 33 milletvekili, 7 büyükelçi ve bunların yanında sayısı tespit edilemeyecek sayıda devlet memurunun görev yaptığını belirten Türkmen, Ermenilerin Şark meselesini kendi çıkarlarına göre çözümlemek isteyen Avrupa ve sömürgeci devletler tarafından kullanıldığına dikkat çekti.
Tanzimat Fermanından sonra artan misyoner mekteplerinin Ermeni cemiyeti başta olmak üzere bütün gayr-ı müslimleri Osmanlı Devletine karşı kışkırtmaya başladığını belirten Türkmen, Birinci Dünya Savaşının çıkmasından sonra Ermeni ihtilâl örgütlerinin bilhassa Doğu Anadoluda cephe gerisindeki ahaliye ve Türk ordusuna karşı giriştikleri saldırıları ve isyan teşebbüslerini anlattı.
Artan isyanların ve Doğudaki Ermeni zulmünün çoğalması ile hükümetin 24 Nisan 1915 tarihinde Ermeni terör hareketine bulaşanların tutuklanması yönünde karar aldığını ifade eden Türkmen, bu tarihin de Ermenilerce soykırım günü olarak kabul edildiğini hatırlattı. 1914 yılında Osmanlı topraklarında 1 milyon 230 bin civarında Ermeninin yaşadığına dikkat çeken Türkmen, 1915 yılında çıkarılan Sevk ve İskân Kanunu gereği 480 bin Ermeninin göç ettirildiğini, 10 binin üzerinde Ermeninin ise göç sırasında hastalık ve iklim şartları sebebiyle öldüğünü belirtti.
Zekeriya Türkmen, Ermeni Hınçak Komitesi liderlerinden Hamparsum Boyacıyanın, Hata ettik. Ruslara inandık. Türklerle bin yıldır süren barışı bozduk sözlerinin itiraf kabul edilmesi gerektiğine vurgu yaptı.
1915te yaşananlar bugünkü hukuk kurallarına göre yorumlanamaz
Prof. Dr. İlyas Doğan ise, soykırımı iddialarının hukukî boyutu değerlendirdi. 1915 olaylarının soykırım değil aslında bir Ermeni yalanı olduğunu söyleyen Doğan, olayların tarihî boyutu kadar hukukî boyutunun da önemli olduğunu ifade etti. Prof. Dr. Doğan, 1915 olaylarında Osmanlı Devletinin aldığı kararların bugünkü hukuka göre yorumlanması, hukukun yorum kurallarına aykırıdır. Bir hadise, gerçekleştiği tarihteki hukuk kaidelerine göre yorumlanabilir ifadelerini kullandı.
Doğan, 1915 olaylarıyla alakalı, Rusya ve Fransa gibi devletler, 25 Mayıs 1915te Osmanlı Devleti bunun hesabını verecektir diye bir bildirge yayınladıklarını biliyoruz. Ancak bu açıklama, savaşmakta olan bir tarafın propagandasıydı. Ayrıca İngilterenin Adana-Kilis bölgesinde tampon bir Ermeni devleti kurma fikri olduğunu da biliyoruz. Bu gerçekleri de göz ardı edemeyiz diye konuştu.
Programın sonunda Öztürk, Prof. Dr. Doğan ve Doç Dr. Türkmene teşekkür etti ve Büyükşehir Belediye Başkanı Alinur Aktaş imzalı çınar sertifikaları ile araştırmacı Turhan Şahinin 1299dan bu yana 1299 İnegöllü adlı eserini takdim etti.