Evliya Çelebi Seyahatname'sinde İnegöl'ü nasıl anlattı?

Evliya Çelebi'nin Seyahatname'sinde İnegöl; camileri, medreseleri, hanları ve çarşısıyla dönemin önemli yerleşim merkezlerinden biri olarak anlatılıyor.

İnegöl'ün tarihi geçmişine ışık tutan en önemli kaynaklardan biri olan Evliya Çelebi'nin Seyahatname'si, kentin Osmanlı dönemindeki görünümüne dair dikkat çekici bilgiler içeriyor. Ünlü seyyah, XVII. yüzyılda kaleme aldığı eserinde İnegöl'ün sosyal yapısından mimari eserlerine, eğitim kurumlarından ticaret hayatına kadar birçok ayrıntıya yer veriyor.

Yüzyıllar boyunca Bursa Sancağı'nın önemli yerleşim merkezlerinden biri olan İnegöl, Evliya Çelebi'nin anlatımında gelişmiş yapıları ve canlı çarşısıyla öne çıkıyor. Seyahatname'de yer alan bilgiler, dönemin İnegöl'ünün ekonomik ve kültürel yapısını gözler önüne seriyor.

SEYAHATNAME'DE İNEGÖL TASVİRİ

Evliya Çelebi, Seyahatname'sinde İnegöl için şu ifadeleri kullanıyor:

"Sultan Osman fethidir. Bursa sancağında Paşa hassı voyvodalıktır. 150 akçe kazadır. 66 köyü vardır. Bir mamur ovadır. Üç mahalledir. 1000 kiremit örtülü hanesi, 5 mihrap vardır. Çarşı içinde İshakpaşa Camii büyük bir yapıdır. İshakpaşa Medresesi bilginler arasında meşhurdur. Bir hanı ve hamamı da İshakpaşa imaretidir. Bir de kiremitle örtülü Yıldırım Han Camii vardır. Ayrıca 2 medrese, 2 tekke, 3 çocuk mektebi, 7 çeşmesi ve Yıldırım Han Hamamı ve 150 dükkânları vardır."

Bu anlatımda İnegöl'ün eğitim kurumları, dini yapıları ve ticaret merkezleriyle dönemin önemli kazalarından biri olduğu görülüyor.

1888 RAPORUNDA İNEGÖL'ÜN GELİŞİMİ ANLATILDI

İnegöl'ün gelişimiyle ilgili önemli bilgilerden biri de Ertuğrul Sancağı Mutasarrıfı Ahmed Fuad Bey'in 14 Şubat 1888 tarihli raporunda yer alıyor.

Raporda, Bursa Sancağı sınırlarında bulunan Aksu Köyü'nden başlayarak İnegöl ve çevresine kadar uzanan yaklaşık 120 bin metrelik şose yol, köprü ve menfez çalışmalarının tamamlandığı belirtiliyor. Ayrıca halkın katkılarıyla hükümet konağının onarımının yapıldığı ve İnegöl'ün her geçen gün büyüyen bir kasaba haline geldiği ifade ediliyor.

ÇARŞI HAYATI DİKKAT ÇEKİYOR

Ahmed Fuad Bey'in raporunda dönemin çarşısına ilişkin ayrıntılı bilgiler de bulunuyor. Rapora göre İnegöl çarşısı yenilenmiş, üstü örtülü ve üç kapılı şekilde düzenlenmişti.

Çarşı içerisinde;

• 31 bezzaz ve tuhafiye dükkânı,
• 2 bakkal,
• 1 aşçı dükkânı,
• 1 kıraathane

olmak üzere toplam 35 iş yeri bulunuyordu.

Raporda ayrıca çarşı dışında yedi oda inşa edildiği, çevresinin taş duvarlarla çevrildiği, kapılarının ve duvarlarının boya ile çiçek motifleriyle süslendiği belirtiliyor. Dükkânların yıllık 150 liraya kiraya verildiği de kaydedilen bilgiler arasında yer alıyor.

TARİHİ KAYNAKLARDA İNEGÖL

Hem Evliya Çelebi'nin Seyahatname'si hem de Ahmed Fuad Bey'in raporu, İnegöl'ün yüzyıllar boyunca ticaret, eğitim ve sosyal hayat açısından önemli bir merkez olduğunu ortaya koyuyor. Bu kaynaklar, kentin Osmanlı dönemindeki gelişimini ve bölgedeki stratejik konumunu anlamak açısından önemli bilgiler sunuyor.