İnegöl Hayriye doğumlu eğitimci Faik Ertan’ın hayatı

İnegöl Hayriye Köyü doğumlu eğitimci Faik Ertan’ın öğretmenlik, kırsal kalkınma ve dernek çalışmalarıyla şekillenen yaşam öyküsü anlatılıyor.

İNEGÖL HAYRİYE DOĞUMLU EĞİTİMCİ FAİK ERTAN

İnegöl’e bağlı Hayriye Köyü’nde doğan öğretmen Mehmet Faik Ertan, Cumhuriyet döneminin ilk kuşak eğitimcileri arasında yer aldı. İsmi bugün aynı köyde bir caddeye verilen Ertan, öğretmenlik mesleğinin yanı sıra kırsal kalkınma alanındaki girişimleriyle de tanındı.

Mehmet Faik Ertan, 09 Mayıs 1909 tarihinde Bursa’nın İnegöl ilçesine bağlı Hayriye Köyü’nde dünyaya geldi. İlkokul eğitimini İnegöl Şükrü Naili Paşa İlkokulu’nda tamamladı. Daha sonra Balıkesir’de eğitimine devam ederek öğretmenlik formasyonu aldı ve ilkokul öğretmeni olarak göreve başladı.

Meslek hayatı boyunca Türkiye’nin farklı bölgelerinde ilkokul öğretmeni olarak çalıştı. Görev yaptığı süre içinde hem eğitim alanında hem de doğduğu köyle bağını sürdüren çeşitli faaliyetlerde bulundu.

ÖĞRETMENLİK VE ÖZEL ANAOKULU ÇALIŞMALARI

Faik Ertan, resmi görevlerinden emekli olduktan sonra da eğitim alanından ayrılmadı. 16 Haziran 1962 tarihinde yayımlanan “Anaokulları ve Anasınıfları Yönetmeliği”nin ardından İstanbul’un Fatih ilçesinde bir özel anaokulu açtı. Bu kurum, İstanbul’da faaliyete geçen ilk özel anaokulları arasında gösterildi.

Kurulan bu kurum daha sonra “Ertan Koleji” adıyla eğitim faaliyetlerini sürdürdü. Ertan Koleji, 1980 yılına kadar anaokulu ve devam eden kademelerde eğitim hizmeti verdi. Faik Ertan, emeklilik döneminde de eğitimci kimliğini bu kurum üzerinden sürdürdü.

HAYRİYE KÖYÜ İLE SÜREKLİ BAĞLANTISI

İnegöl Hayriye Köyü doğumlu olan Faik Ertan, görev yaptığı yıllar boyunca köyüyle olan ilişkisini korudu. Köyün gelişimi ve kırsal kalkınması için farklı projelerde yer aldı. 1961 yılı sonrasında, köyün damatlarından Ahmet Özkan ile birlikte Hayriye Köy Kalkınma Kooperatifi’nin kurulmasına öncülük etti.

Bu kooperatif aracılığıyla yurtdışına işçi gönderilmesi süreçlerinde aktif rol aldı. Böylece Hayriye Köyü’nden yurt dışına giden işçilerin örgütlü bir yapı üzerinden hareket etmesine katkı sağlandı. Kooperatif çalışmaları, köylülerin ekonomik faaliyetlerini düzenleyen adımlar arasında yer aldı.

ÜNİVERSİTELERİN KÖY ARAŞTIRMALARI

1961 yılında, Faik Ertan’ın önerisiyle İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Mimarlık Fakültesi öğrencileri Hayriye Köyü’nde saha çalışması gerçekleştirdi. Bu çalışma kapsamında köyün ihtiyaçları, fiziki yapısı ve sosyal durumu üzerine incelemeler yapıldı.

İTÜ’nün ardından Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) de 1962–1963 yıllarında araştırmayı genişletti. ODTÜ tarafından yürütülen bu çalışma, "örnek köy" araştırması niteliği kazandı. Hazırlanan ve 310 sayfadan oluşan rapor kitap haline getirildi. Bu yayın, ODTÜ’nin gerçekleştirdiği ilk köy araştırması olarak kayıtlara geçti.

DERNEKLER, KOOPERATİFLER VE KIRSAL KALKINMA

Faik Ertan, Hayriye Köyü’nde dernek ve kooperatifler üzerinden yürütülen kırsal kalkınma çalışmalarında da görev aldı. Ahmet Özkan ile birlikte Okutma, Kalkınma ve Turizm Derneği’nin kuruluşunda yer aldı. Bu dernek aracılığıyla eğitim, ekonomik gelişme ve turizm odaklı faaliyetler yürütüldü.

1964 yılında köyde Tarımsal Kalkınma ve Orman Kooperatifi’nin kurulmasına öncülük eden isimlerden biri oldu. Bu kooperatif, tarımsal üretim, orman kaynaklarının kullanımı ve köylülerin örgütlü hareket etmesi gibi başlıklarda faaliyette bulundu.

Ayrıca Hayriye Köyü Gürcü Kültür ve Turizm Derneği’nin kurucu başkanlığını üstlendi. Dernek, köydeki Gürcü kültürünün tanıtımı, korunması ve turizm potansiyelinin değerlendirilmesine yönelik çalışmalar yürüttü. Bu kurumlar, İnegöl ve Hayriye Köyü çevresinde kırsal kalkınma ve kültürel faaliyetlerin örgütlenmesinde rol oynadı.

FAİK ERTAN’IN SON YILLARI VE ANISI

Uzun yıllar farklı illerde öğretmenlik yapan, ardından İstanbul’da Ertan Koleji ile eğitim faaliyetlerini sürdüren Mehmet Faik Ertan, 1980 yılından sonra tekrar doğduğu yer olan Hayriye Köyü’ne yerleşti. Ömrünün son yıllarını burada geçirdi.

Mehmet Faik Ertan, 08 Haziran 1991 tarihinde 83 yaşında hayatını kaybetti. Vefatının ardından ismi, doğduğu köyde bir caddeye verilerek yaşatılmaya devam edildi. Faik Ertan hakkında bilgi içeren çalışmaların bir bölümü, 13 Aralık 2016 tarihinde akrabası Sermin Uygur ve 14 Aralık 2016 tarihinde Hayriye Köyü’nden Süleyman Güzel ile yapılan görüşmelere dayandırıldı.