Kasım Efendi Kimdir ?

Abdullah TATAROĞLU , Kasım Efendi’nin hayatına dair bilgilerin sınırlı olduğunu ve bu sınırlı bilgilerin en muteber kaynağının yine Kasım Efendi’nin kendi eseri olan Cevahirü’l Ahbar olduğunu belirtti. Bir diğer kaynağın da Bursalı Mehmet Tahir bey’in “ Osmanlı Müellifler” adlı eseri olduğunu söyledi.

                   

İnegölde adını aynı camiye veren Kasım Efendi  hakkında Bursalı Mehmet Tahir beyin eserinden edinilen kaynak bilgilere göre, Antakyalı İdrisin oğlu Şeyh İlyasın oğlu Kasım, fazilet sahibi büyük pir Abdülkadir Geylani’nin torunlarından  bir zat olup Bursa vilayeti dahilindeki İnegöl’de ikamet etmeyi tercih etmiş ve 941’de (M.1535) vefat etmiştir. Tasavvuf ve ahlaka dair otuz iki bölümden oluşmuş 902 (M 1497) telif ettiği Cevahirü’l Ahbar ismindeki manzümesi dir.

 

Yiğit başı halifelerinden İzzeddin Aliyyü’l karamani es-Saruhani’nin halifesidir. ‘Noktacı’ şöhretiyle tanınır 994’te(M1586)  vefat eden halifesi ‘ ibn-i Noktacı’ namıyla meşhur Muhammed Muhiddin Karahisari’nin ‘ Araisu’l Vusül’ isminde usül-ı aşare şerhi. “ (1)*

Bursalı Mehmet Tahir beyin verdiği bilgilerle Cevahirü’l Ahbardaki bilgilerin örtüştüğü ve  ayrıştığı noktalar şunlardır;

 

    1- Kasım Efendi Abdülkadir Geylaninin torunlarındandır.

    2 - Bursa ve İnegöl’e gelmeden önce Antakya’dadır; Ancak doğum yeri ile ilgili kesin bir bilgi yoktur.

    3 - Kitabın telif tarihi 1497’dir.

    4 - Eser Bursa’da tebyiz edilmiştir. (Temize çekilmiştir.)

    5 - Eser Tahir Beyin ifade ettiği gibi manzum değildir. 675 sayfa tutarındaki eserde sadece otuz iki adet şiir mevcut olup kitabın 35 sayfalık kısmını teşkil eder. Kalanı mensurdur.

   Kasım Efendi’ye dair verilen bilgi veren “ Ravza-i Evliya” adlı bir eser daha mevcuttur. Bu eserde verilen bilgilere göre; karamani’nin halifesi olan Kasım Efendi Bursa’nın Muradiye semtinde “ Bahri Dede Zaviyesi” yakınında tasavvufi yolda mürşid olarak hizmet vermiştir. Hicri dokuz yüz yılında haccetmek için yola çıkmış; ancak İnegöl’e vardıklarında hastalanmış, bir müddet sonra da vefat etmiş ve İnegöl’de defnedilmiştir.