Market Fiyatları Neden Düşmüyor? Enflasyon Gerilese de Etkisi Sürüyor

Market fiyatları, enflasyon düşmesine rağmen yüksek seviyelerde kalmayı sürdürüyor. Uzmanlar, ücret artışları ve üretim maliyetlerinin etkisine dikkat çekiyor.

Market fiyatları son dönemde birçok tüketicinin bütçesini zorlamaya devam ediyor. Enflasyon oranlarında görülen düşüşe rağmen market raflarındaki fiyatların yüksek seyretmesi, Avrupa genelinde olduğu gibi Türkiye'de de vatandaşların en çok konuştuğu ekonomik başlıklar arasında yer alıyor. Uzmanlara göre bunun temel nedeni, fiyatların gerilememesi ve geçmiş yıllarda yaşanan sert artışların kalıcı hale gelmesi.

Son yıllarda küresel ölçekte yaşanan enerji krizi, tedarik zinciri sorunları ve üretim maliyetlerindeki yükseliş, gıda fiyatlarında tarihi artışlara neden oldu. Enflasyonun yavaşlaması fiyatların düştüğü anlamına gelmiyor. Ekonomistler, düşük enflasyonun yalnızca fiyatların daha yavaş arttığını gösterdiğini belirtiyor.

FİYATLAR YÜKSEK SEVİYEDE KALDI

Avrupa İstatistik Ofisi Eurostat verilerine göre, 2016 ile 2025 yılları arasında gıda ve alkolsüz içecekler kategorisindeki fiyatlar yüzde 33'ün üzerinde arttı. OECD verileri ise küresel gıda fiyatlarının 2019 sonuna göre yaklaşık yüzde 46 daha yüksek seviyede olduğunu ortaya koyuyor.

Uzmanlar, tüketicilerin enflasyonu en çok market alışverişleri sırasında hissettiğini belirtiyor. Çünkü gıda ürünleri sık satın alınan temel ihtiyaçlar arasında yer alıyor ve fiyat değişimleri doğrudan günlük yaşamı etkiliyor.

ÜCRET ARTIŞLARI MALİYETLERİ ETKİLİYOR

Gıda sektöründe çalışan işçilerin, lojistik personelinin ve perakende çalışanlarının ücretlerinde son yıllarda önemli artışlar yaşandı. Tarım, üretim, depolama ve taşımacılık alanlarında yükselen iş gücü maliyetleri, ürünlerin raf fiyatlarına da yansıyor.

Araştırmalara göre Avrupa genelinde iş gücü maliyetleri son yıllarda gıda enflasyonunun üzerinde artış gösterdi. Bu durum üreticiler ve perakendeciler üzerinde yeni maliyet baskıları oluşturdu.

HAMMADDE MALİYETLERİ YENİDEN YÜKSELİYOR

Market fiyatlarının yüksek kalmasının bir diğer nedeni ise tarımsal ürünlerde görülen maliyet artışları. Son verilere göre süt, yumurta ve tahıl gibi temel ürünlerde fiyat yükselişleri devam ediyor.

Uzmanlar, çiftliklerde başlayan maliyet artışlarının market raflarına yansımasının aylar sürebileceğini belirtiyor. Bu nedenle bugün yaşanan üretim maliyetleri, ilerleyen dönemlerde tüketici fiyatlarını etkileyebiliyor.

Ayrıca gübre, enerji ve lojistik giderlerinde yaşanan dalgalanmalar da gıda sektöründeki maliyet baskısını artırıyor.

SÜPERMARKETLERİN KÂR MARJLARI SINIRLI

Ekonomik tartışmalarda sık sık gündeme gelen marketlerin yüksek kâr elde ettiği yönündeki iddialara ilişkin araştırmalar ise farklı bir tablo ortaya koyuyor. Avrupa'da yapılan çalışmalara göre gıda perakende sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin kâr marjları oldukça sınırlı seviyelerde bulunuyor.

Sektör raporlarında birçok perakendecinin pandemi öncesindeki kârlılık seviyelerine henüz ulaşamadığı belirtiliyor. Uzmanlar, yükselen maliyetlerin önemli bölümünün fiyatlara yansıtılmasının kaçınılmaz olduğunu ifade ediyor.

BÖLGELER ARASINDA FARKLAR BULUNUYOR

Avrupa genelinde ortalama gıda enflasyonu tek bir rakamla ifade edilse de ülkeler arasında önemli farklılıklar bulunuyor. Bazı Doğu Avrupa ülkelerinde gıda fiyatları son 10 yılda iki katından fazla artarken, Batı Avrupa ülkelerinde daha sınırlı yükselişler görüldü.