Marketlerde yeni dönem! Siz kasaya gidene kadar elinizdeki ürün zamlanabilir

Marketlerde dijital etiket dönemi yaygınlaşıyor. Uzmanlar, yapay zekâ destekli anlık fiyat değişikliklerinin tüketiciyi etkileyebileceği konusunda uyarıyor.

Türkiye genelindeki zincir marketlerde yeni bir dönem başlıyor. Geleneksel kağıt fiyat etiketlerinin yerini almaya başlayan Elektronik Raf Etiketi (ESL) sistemleri, hem marketlerin operasyonlarını kolaylaştırıyor hem de tüketiciler açısından yeni tartışmaları gündeme getiriyor.

Wi-Fi üzerinden merkezi sisteme bağlı çalışan dijital etiketler sayesinde fiyatlar saniyeler içerisinde güncellenebiliyor. Uzmanlar ise bu teknolojinin kontrolsüz kullanılması halinde tüketicilerin gün içinde değişen fiyatlarla karşı karşıya kalabileceğine dikkat çekiyor.

MİKRO ZAMLARIN ÖNÜ AÇILABİLİR

Türkiye gazetesinden Kaan Zenginli'nin haberine göre; şirketler bu teknolojik dönüşümü "çevrecilik, kâğıt israfını önleme ve operasyonel kolaylık" ambalajıyla tüketiciye sunuyor. Hatta bu sistem sayesinde, raftaki fiyat ile kasadaki fiyatın uyuşmaması gibi vatandaşın en çok şikâyet ettiği problemler teknik olarak tarih oluyor. Ancak madalyonun karanlık yüzünde, dar gelirliyi ve hane bütçesini bekleyen çok daha sinsi bir tehlike yatıyor.

Çünkü bu sistem ile tek tuşla anlık hatta saatlik zamların kapısı aralanıyor. Üstelik tüm mağaza operasyonlarındaki fiyat değişikliği saniyeler içerisinde gerçekleşiyor. Böylece haftalık bültenlerle değişen fiyatların yerini günlük, hatta gün içi değişimler alabilecek.

Uzmanlara göre büyük zamlar yerine fark edilmesi daha zor olan küçük ve sık fiyat artışları, tüketicilerin bütçesini daha fazla etkileyebilir.

TEK TUŞLA TÜM TÜRKİYE'DE FİYAT DEĞİŞECEK

Bugün Türkiye'de organize perakendede 50 binden fazla zincir market şubesi bulunuyor. Klasik sistemde fiyat değişiklikleri için çalışanların binlerce etiketi tek tek değiştirmesi gerekiyordu.

Elektronik Raf Etiketi sistemiyle birlikte ise genel merkezden yapılacak tek bir güncelleme, saniyeler içinde tüm mağazalara yansıtılabiliyor. Bu durum operasyonel maliyetleri azaltırken fiyat değişikliklerini de oldukça kolay hale getiriyor.

YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ FİYATLANDIRMA TARTIŞMASI

Uzmanların dikkat çektiği en önemli konu ise yapay zekâ destekli dinamik fiyatlandırma sistemleri.

Bu teknoloji; mağaza yoğunluğu, hava durumu, tüketici davranışları ve alışveriş saatlerini analiz ederek fiyatları otomatik olarak değiştirebiliyor. Özellikle yoğun saatlerde veya belirli ürünlere talebin arttığı dönemlerde fiyatların yükselme ihtimali tartışma konusu oluyor.

Örneğin sıcak havalarda dondurma ve soğuk içecekler, yoğun yağış dönemlerinde şemsiyeler veya önemli spor karşılaşmaları öncesinde atıştırmalık ürünler için fiyatların otomatik olarak güncellenebileceği belirtiliyor.

DENETİMLER İÇİN "KARAKUTU" ÖNERİSİ

Uzmanlar, dijital etiket sistemlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte fiyat değişikliklerinin kayıt altına alınmasının zorunlu hale getirilmesi gerektiğini savunuyor.

Fiyat geçmişinin saklanacağı bir "karakutu" sisteminin oluşturulması halinde, marketlerde yapılan tüm fiyat değişikliklerinin geriye dönük olarak incelenebileceği ifade ediliyor. Böylece hem tüketicilerin korunması hem de olası denetim süreçlerinin daha şeffaf yürütülmesi amaçlanıyor.

ABD'DE DE TARTIŞMALAR SÜRÜYOR

Elektronik Raf Etiketi sistemleri yalnızca Türkiye'de değil, dünyanın farklı ülkelerinde de tartışma konusu olmaya devam ediyor.

ABD'de bazı senatörler ve tüketici örgütleri, yapay zekâ destekli fiyatlandırma sistemlerinin kötüye kullanılabileceği uyarısında bulunurken, sendikalar bu teknolojinin daha sıkı denetlenmesi gerektiğini savunuyor.

Gıda ve perakende sektöründe 1 milyondan fazla işçiyi temsil eden Uluslararası Gıda ve Ticaret İşçileri Sendikası (UFCW) Uluslararası Başkan Yardımcısı Ademola Oyefeso konuyla ilgili, "Elektronik Raf Etiketleri (ESL), her türlü haksız fiyatlandırma planını kolaylaştıracak temel teknoloji. Bunu yapan marketler var ve mutlaka müdahale edilmeli." dedi.