Nipah virüsü nedir? Nasıl yayılıyor, ne kadar tehlikeli?

Asya’da görülen yerel vakalar nedeniyle yeniden gündeme gelen Nipah virüsü, yüksek ölüm oranı ve salgın potansiyeli nedeniyle sağlık otoritelerinin yakından izlediği patojenler arasında yer alıyor. Son olarak Hindistan’ın Batı Bengal eyaletinde yaşanan yerel salgın sonrasında temaslı kişilerin karantinaya alınması ve bazı ülkelerde sınır taramalarının artırılması, virüsün ciddiyetini bir kez daha ortaya koydu.

NİPAH VİRÜSÜ NEDİR?

Nipah virüsü, ilk kez 1999 yılında Malezya’da tanımlanan, zoonotik (hayvandan insana bulaşabilen) bir virüstür. Doğal taşıyıcısı çoğunlukla meyve yarasaları (uçan tilkiler) olarak bilinir. İnsanlarda ağır solunum yolu enfeksiyonlarına ve beyin iltihabına (ensefalit) yol açabilir.

NASIL BULAŞIR?

Nipah virüsünün başlıca bulaşma yolları şunlardır:

Enfekte yarasalarla veya yarasaların temas ettiği meyve/yiyeceklerle temas

Enfekte hayvanlarla (özellikle domuzlar) temas

Virüsü taşıyan insanlarla yakın temas (vücut sıvıları, solunum damlacıkları)

Sağlık kuruluşlarında yetersiz korunma önlemleri de insanlara bulaş riskini artırabilir.

BELİRTİLERİ NELER?

Hastalığın kuluçka süresi genellikle 5–14 gün arasında değişir. En sık görülen belirtiler:

Ateş

Baş ağrısı

Halsizlik

Öksürük ve solunum güçlüğü

Bilinç kaybı, nöbet ve koma

Bazı vakalarda hastalık hızla ilerleyerek ölümle sonuçlanabilir.

NE KADAR TEHLİKELİ?

Nipah virüsü için onaylanmış bir aşı veya spesifik tedavi bulunmuyor. Destekleyici tedavi uygulanıyor. Salgınlarda bildirilen ölüm oranı %40 ile %75 arasında değişiyor; bu oran, sağlık sistemlerinin kapasitesi ve erken müdahaleye göre farklılık gösterebiliyor.

KÜRESEL RİSK VE ÖNLEMLER

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Nipah virüsünü Ebola, Zika ve Covid-19 ile birlikte, küresel salgın potansiyeli nedeniyle öncelikli araştırılması gereken hastalıklar arasında sınıflandırıyor. Bu kapsamda bazı ülkeler havaalanlarında tarama ve temaslı takibi gibi önlemleri sıkılaştırıyor.

Uzmanlar, yarasa temasının önlenmesi, gıdaların iyi yıkanması, hasta kişilerle yakın temastan kaçınılması ve sağlık çalışanlarının kişisel koruyucu ekipman kullanmasının kritik olduğunu vurguluyor.