Safranbolunun asırlık camileri
afranboluda yüzyıllardır vakit ve teravih namazlarına ev sahipliği yapan camiler, ilginç yapılış öyküleri ve mimarileri ile dikkat çekiyor.
afranboluda yüzyıllardır vakit ve teravih namazlarına ev sahipliği yapan camiler, ilginç yapılış öyküleri ve mimarileri ile dikkat çekiyor.
Karabükün tarihi konaklarıyla ünlü, UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesinde bulunan Safranbolu ilçesinde, yüzyıllardır vakit ve teravih namazlarına ev sahipliği yapan camiler, ilginç yapılış öyküleri ve mimarileri ile dikkat çekiyor. İlçede 1661de inşa edilen Köprülü Mehmet Paşa, 1778de yapılan
Kazdağlıoğlu, 1796da inşaatı tamamlanan İzzet Mehmet Paşa ve 1878de bitirilen Lütfiye camileri, yıllara meydan okuyor. Tarihi camiler, halk arasında ve çeşitli kaynaklarda anlatılan ilginç yapılış hikayeleri ve farklı mimari özellikleri ile de merak uyandırıyor.
Köprülü Mehmet Paşa Camisi
1661de hizmete açıldığı belirtilen Köprülü Mehmet Paşa Camisinin yapılışıyla ilgili öykü, sürgünle başlıyor. Sürgün geldiği Safranboluda ilk namaz kıldığı dergahın yerine, affedilmesi ve İstanbula dönmesi durumunda cami yaptıracağına yönelik adakta bulunan Köprülü Mehmet Paşa, 1656da sadrazam olmasının ardından sözünü yerine getirerek 1658de inşaat emrini verir.
Caminin açılış tarihi bulunamamasına rağmen paşanın camiye gönderdiği el yazması Kuran-ı Kerimden, 1661de yapıldığı tahmin ediliyor. Büyük bir kemerli kapıdan girilen caminin, avlusunda güneş saati bulunuyor. 06.40 ile 17.20 arasındaki zamanı, özel hazırlanmış mermer üzerindeki metal plakanın gölgesi yardımıyla gösteren yatay güneş saati, gölge ile mermer üzerindeki çizgilerin buluşma anını, zaman olarak yanılgısız göstermeyi
sürdürüyor.
İzzet Mehmet Paşa Camisi
3. Selimin saltanatında 1794-1798de sadrazamlık yapan İzzet Mehmet Paşa, 1743de doğduğu ilçeye İstanbuldaki Nuruosmaniye Camisinin adeta küçük bir modelini 1796da inşa ettirdi. Cami, 18. yüzyılda batı etkilerinin Türk mimarisine yansıdığı eserler arasında gösteriliyor. Mihrabının üzerinde Padişah 3. Selimin tuğrası olan İzzet Mehmet Paşa Camisi, içindeki kalem işleri, bezemeleri, çok köşeli kalemi andıran minare gövdesinin yanı sıra külah ve alemiyle estetik unsurlar yansıtıyor.
Örtü elamanları dıştan kurşunla kaplı olma özelliğiyleSafranboludaki camiler içinde tek olan yapı, mihrabı, minberi, kalem işleri ve parmaklıklarına
kadar bütünlük duygusu oluşturuyor.Öyküye göre, yapımının ardından caminin minaresi defalarca yıkılır. Minarenin son bir kez daha yaptırılmasına karar verilerek sağlam inşa edene çok büyük para verileceği söylenir. Fakat minare yine yıkılırsa, minareyi yapan ustanın boynunun vurulacağı söylenir.
İnşaat için tüm minare ustalarına haber verilmesine karşın hepsi can derdine düştükleri için bu işi yapmak istemezler. En sonunda caminin minaresi,
Yahudi bir minare ustası tarafından yeniden inşa edilir. Fakat o usta da parasını alamadan minare yıkılırsa korkusuyla apar topar Samsun civarındaki köyüne kaçar.
Ancak 20 yıl geçmesine karşın minareye bir şey olmayınca ustasına haber salınarak gelip parasını alması söylenir. Usta da aradan 20 yıl geçtikten
sonraSafranboluya gelerek emeğinin karşılığını alır.
Lütfiye
İlçenin ortasından geçen Akçasu Deresinin üzerine 1878de yapılan ve yuvarlak kemere oturan Lütfiye (Kaçak) Camisinin, ahşap minaresi ilgi çekiyor.
1878de Hacı Hüseyin Hüsnü tarafından yaptırıldığı bildirilen yazıtı bulanan cami, tavanı, ahşap korkuluklu mahfili ve ahşap minaresiyle büyük ölçüde
özgünlüğünü koruyor. Cami, dikdörtgen plan üzerine moloz taşlardan yapılarak ahşap örtüyle kaplanmış.
Halk arasında anlatılan öyküye göre, Safranbolunun yerlilerinden bir kadın hacca giderken, Eğer dönmezsem, mal varlığımla cami yaptırılsın diye
vasiyet etmiş. Zamanın ağır şartlarında uzun süre dönmeyen kadının öldüğü haberi gelmiş. Bunun üzerine de caminin yapımına başlanmış. Cami inşa edildiği sırada ölüm haberinin yanlış olduğu öğrenilir. Ancak yapımı yinede davam eder
Kazdağlıoğlu
Safranboluda ayanlık mücadelesinde idam edilen Kazdağlıoğlu Mehmet Ağa tarafından, 1778de yaptırılmıştır. Camiye ait yazıtta, 1778de Hacı Halil Mahallesinden Borlu Ayanı Kazdağlıoğlu Mehmet Ağa tarafından inşa ettirildiği anlatılan cami, taş ve tuğladan tek kubbeli yapılmış. Caminin, üç bölümlü son cemaat yeri bulunuyor.
Camisinin inşasıyla ilgili halk arasında anlatılan öyküye göre, şehir ve kasabaların ayan denen itibar ve nüfuz sahibi kişilerin, Osmanlı devletinin merkezi-despotik gücü zayıflayıp otoritesi sarsılınca, taşralarda önemi artmış. İlçede güçlenen nüfuz sahibi kişilerden Borlu Ayanı Kazdağlıoğlu
Mehmet Ağa, 1778de kendi adına cami inşa ettirdi. Camiye gelir sağlamak amacıyla da 24 adet dükkan yaptırdı. Camiyi yaptırdığı yılda Mehmet Ağa, vergi toplamada ve güvenliği sağlamada devlete yardımcı olmadığı gibi gerekçelerle idam edildi.