Uzayda tarım mümkün mü? Nasıl yapılır?

Uzayda tarım neden yapılır? ISS’te yürütülen uzay tarımı projeleri, topraksız tarım yöntemleri ve Ay’da tarım yapılabilmesi için geliştirilen yeni bilimsel çalışmalar.

Uzay görevlerinin uzun süreli hale gelmesiyle birlikte bilim insanları için en önemli sorulardan biri uzayda gıda üretimi oldu. Çünkü uzaya gönderilen her malzeme ciddi maliyet oluşturuyor. Yapılan hesaplamalara göre bir astronotun uzaydaki tek bir öğün yemeği bile yaklaşık 7.500 doların üzerinde bir maliyete ulaşabiliyor.

Uzay görevlerinde astronot sayısı ve görev süresi arttıkça bu maliyet katlanarak büyüyor. Bu nedenle NASA, SpaceX ve Virgin Orbit gibi kurumlar uzun süredir “uzayda tarım” (space farming) projeleri üzerinde çalışmalar yürütüyor.

Uzayda Tarım Projeleri Nasıl Yürütülüyor?

Uzayda tarım çalışmaları çoğunlukla International Space Station (ISS) üzerinde gerçekleştirilen deneylerle ilerliyor.

Yer çekiminin çok düşük olduğu ortamda bitki yetiştirmek için topraksız tarım teknikleri kullanılıyor. Bu yöntemlerde bitkilerin ihtiyaç duyduğu besin maddeleri sıvı gübreler aracılığıyla sağlanıyor.

Uzayda kullanılan başlıca yöntemler şunlar:

Hidroponik sistem: Bitki kökleri besin içeren suyun içinde yetiştiriliyor.

Aeroponik sistem: Bitki kökleri havada tutuluyor ve besinler sis şeklinde püskürtülüyor.

Yapay ışık kullanımı: Bitkilerin büyümesi için özel LED ışıklar kullanılıyor.

Mikro yer çekimi ortamında bitki köklerinin yönünü belirleyen en önemli faktör ise ışık kaynağının yönü ve uzay aracının hareketi oluyor.

Uzayda Bitkiler Nasıl Besleniyor?

Uzay tarım deneylerinde bitkilerin ihtiyaç duyduğu bazı besin maddeleri astronotların ürettiği atıklardan elde edilebiliyor. Özellikle idrarın işlenmesiyle elde edilen bazı bileşenler, bitkiler için gerekli olan azot gibi maddeleri sağlayabiliyor.

Bu sayede uzay görevlerinde kapalı döngü yaşam sistemleri oluşturulması hedefleniyor.

Ay’da Tarım Yapılabilir mi?

Ay yüzeyinde tarım yapmak ise çok daha zor bir konu. Çünkü Ay toprağında bitkilerin gelişmesi için gerekli olan birçok unsur bulunmuyor.

Ay’da:

Oksijen yok

Ayrıştırıcı bakteriler bulunmuyor

Bitkilerle simbiyotik ilişki kuran mantarlar yok

Bu mantarlara mikoriza adı veriliyor ve dünyadaki bitkilerin yaklaşık yüzde 95’i bu mantarlarla birlikte yaşayarak besin alımını kolaylaştırıyor.

Strigolakton Keşfi Umut Olabilir

Son yıllarda yapılan araştırmalar, strigolakton adı verilen bir bitki hormonunun uzay tarımı açısından önemli olabileceğini ortaya koydu.

Bu hormon bitkilerin kök sistemiyle mantarlar arasında simbiyotik ilişki kurulmasını sağlayabiliyor.

University of Zurich ve Lucerne University of Applied Sciences and Arts araştırmacılarının yürüttüğü çalışmalar kapsamında sentetik strigolakton üretimi üzerinde çalışılıyor.

Bilim insanlarına göre bu gelişme sayesinde Ay veya Mars gibi ortamlarda domates, patates gibi bitkilerin yetiştirilmesi mümkün olabilir.

Uzayda tarım çalışmaları, gelecekte insanlığın başka gezegenlerde yaşam kurabilmesi için kritik adımlardan biri olarak görülüyor.