Yargıçla Yargıtay arasında karar krizi

oşanan çiftin 10 yaşındaki kızlarının soyadı mahkeme ve Yargıtay arasında kriz yarattı.

Diyarbakırda 2002 yılında evlenen Murat Çağlar Haznedaroğlu ile Ayfer Bekenin 2003 yılında Aylin adını verdikleri bir kız çocukları oldu Aylinin doğumundan 2 yıl sonra, çift Aile Mahkemesine başvurarak boşanmak istedi. Haznedaroğlu çifti 2007 yılında boşanırken, Aylinin velayeti henüz anne bakım ve şefkatine muhtaç olduğu gerekçesiyle annesine verildi. Anne Ayfer Beken, 2012 yılında Diyarbakır 2nci Asliye Hukuk Mahkemesine başvurarak Aylinin Haznedaroğlu olan soyadının Beken olarak değiştirilmesini istedi.

NÜFUS MÜDÜRLÜĞÜ: 18 YAŞINA KADAR BABANIN SOYADINI TAŞIMAK ZORUNDA

Yapılan başvuru mahkemece kabul edilirken, Ayfer Bekenin avukatı Rıdvan Yıldırım, babasına ait olan Haznedaroğlu soyadını taşımasının Aylini okulda rahatsız ettiğini belirtti. Yıldırım, bu durumun Aylinin annesini resmi işlemlerde zora soktuğu gibi psikolojik olarak rahatsızlık duyduğunu vurguladı.

2012 yılının Ekim ayında görülen duruşmada Diyarbakır Nüfus Müdürlüğü temsilcisi, Yargıtayın benzer bozma kararlarını öne sürerek, 18 yaşına kadar velayet annede olsa dahi, çocuğun babasının soyadını taşımak zorunda olduğunu belirtip, davanın reddedilmesini istedi.

YARGIÇ ANNE LEHİNE KARAR VERDİ

Dosyayı karara bağlayan Diyarbakır 2nci Asliye Hukuk Mahkemesi Hakimi ve Demokrat Yargı Derneği Başkan yardımcısı Faruk Özsu, anne lehine hüküm kurarak, Aylinin soyadının Beken olarak değiştirilmesine karar verdi. Gerekçeli kararı açıklayan mahkeme, Anayasa Mahkemesinin Nüfus Kanununun 4üncü maddesinde yer alan "Boşanma hallerinde, çocuk anasına verilmiş olsa bile babasının seçtiği soyadını alır hükmünü 2011 yılında Anayasanın 10 ve 41inci maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle iptal ettiğini vurguladı.

Velayeti annesinde olan çocuğun babanın soyadını taşıması yönündeki yasal engelin kalktığını vurgulayan Hakim, "Yasal engel olmayan bir konuda yorumla bir yasak hukuksal yorum hatalı olacaktır" dedi.

YARGITAY BOZDU

Mahkemenin, Aylinin soyadının Beken olarak değiştirilmesine ilişkin verdiği karar, Nüfus Müdürlüğünce bozulma istemiyle temyize götürüldü. Dosyayı inceleyen Yargıtay 18inci Hukuk Dairesi, mahkeme kararının isabetsiz, temyiz itirazının ise yerinde olduğunu belirterek, hükmün bozulmasına oy birliğiyle karar verip, dosyayı yeniden yerel mahkemeye gönderdi.

YARGITAY: ANNELER ÇOCUKLARINA KENDİ SOYADINI VERME ÇABASINA GİRDİ

Yargıtay 18inci Hukuk Dairesi bozma kararında, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra, özellikle boşanma sebebiyle velayet sahibi annelerin çocuklarına kendi soyadını vermek için bir çaba içine girdiklerini belirtti. Yargıtay, bozma kararında şu ifadeleri kullandı:

"Soyadını velayet hakkı gibi nedenlerle değiştirmek, Medeni Kanun 321nci maddesindeki düzenleme karşısında mümkün değildir. Velayet hakkı, çocuğun 18 yaşını tamamlamasına kadar devam eden geçici bir haktır. Velayetin anneye verilmesi, onun soyadının değiştirilmesi için haklı bir neden sayılmadığı gibi, hukuki mevzuat buna izin vermemektir. Mevzuatın böyle bir şeye izin verdiği kabul edilse dahi, velayetin babaya yeniden verilmesi halinde bu kez baba çocuğun soyadını değiştirmek isteyecektir."

YEREL MAHKEME DİRENDİ: YARGI, HUKUK YARATMAYA KALKAMAZ

Yargıtay 18inci Hukuk Dairesinin kararı bozması üzerine Diyarbakır 2nci Asliye Hukuk Mahkemesi yeniden yargılama yaptı. Mahkeme, yapılan duruşmada Yargıtayın bozma kararına karşı direnme kararı aldı. Direnmeye ilişkin gerekçeli kararı açıklayan mahkeme, Yargıtayın bozma kararına sert bir dille karşılık verdi. Kararda, yargının temel görevinin kanun koyucunun vazettiği yasalar çerçevesinde siyasal- toplumsal uyuşmazlıkları çözmek olduğu vurgulandı. Yargı ve yargıçların yasanın metni ve ruhu ile bağlı olduğu belirtilen kararda, "Yargı, hukukun ve yasanın ne olduğunu söylemekle yetinir ve teknik, hukuki düşünceleri aşacak şekilde hukuk yaratmaya kalkamaz. Tersi bir tutum ve yaklaşım, Anayasa hukukuna ilişkin bir kavram olan ve günümüzde ciddi bir eleştirinin konusu haline gelen yargısal aktivizmi (Judicial Activism) çağrıştırır" dedi.

KARARINDA DİRENDİ

Mahkeme,Yargıtayın bozma kararına iştirak edilmediğini ve önceki kararda ısrar edilmek suretiyle davanın kabulüne ilişkin hüküm kurulduğunu vurguladı. Önceki kararında direnen mahkeme, Aylin Haznedaroğlunun soyadının Beken olarak değiştirilmesine karar verdi. Kararın Yargıtay Genel Kurulunda temyiz yolu açık olmak üzere verildiği belirtildi.