Yoğun yağışlar kuraklık riskini tek başına ortadan kaldırmadı

Yılın başındaki yoğun yağışlar yüzey akışını artırırken yer altı suyu seviyelerini sınırlı ölçüde besledi. Uzmanlar su tasarrufu ve verimli kullanım uyarısı yapıyor.

Türkiye'nin pek çok bölgesinde yılın ilk aylarında etkili olan yoğun yağışların, meteorolojik açıdan olumlu bir tabloya işaret etmesine rağmen kuraklık riskini tamamen ortadan kaldırmadığı bildirildi. Uzmanlar, kısa sürede ve yüksek miktarda gerçekleşen yağışların yer altı su rezervlerine beklenen katkıyı sunmadığını, bu nedenle su yönetimi ve tasarruf tedbirlerinin önemini koruduğunu ifade ediyor.

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan hidroloji ve su yönetimi uzmanı Yüksel, yağış rejimindeki geçici iyileşmenin, özellikle uzun vadeli su kıtlığı ve iklim kaynaklı riskler açısından tek başına yeterli görülmemesi gerektiğini belirtti. Yüksel, yağışların dağılım zamanının ve şiddetinin, su kaynaklarının beslenmesinde en az toplam yağış miktarı kadar belirleyici olduğuna dikkat çekti.

YÜZEY AKIŞI ARTTI, YER ALTI SUYU SINIRLI BESLENDİ

Yüksel, son dönemde kaydedilen yağışların çoğunlukla kısa süreli ve yoğun karakterde gerçekleşmesi nedeniyle suyun toprak tarafından emilmeden yüzey akışına geçtiğini vurguladı. Bu durumun, yer altı su kaynaklarının doğal beslenme sürecini kısıtladığını, yağışın önemli bir bölümünün akarsu ve dereler üzerinden hızla barajlara ve denize taşındığını söyledi.

Yoğun yağışların bu şekilde yüzey akışına dönüşmesinin barajlar açısından da teknik sonuçlar doğurduğunu ifade eden Yüksel, barajlara taşınan sediment miktarının arttığını ve bunun suyun bulanıklığını yükselttiğini kaydetti. Yüksel, özellikle eğimli arazilerde ve bitki örtüsünün zayıf olduğu alanlarda erozyon riskinin belirgin biçimde yükseldiğini, toprağın üst verimli tabakasının daha hızlı taşındığını aktardı.

Yüksel, barajlarda gözlenen bulanıklığın hem içme suyu arıtma maliyetlerini artırdığını hem de tarımsal sulama altyapısı üzerinde baskı oluşturduğunu belirterek, su kalitesi ve depolama kapasitesinin uzun vadeli planlamalarda dikkate alınması gerektiğini ifade etti.

ORMAN YANGINLARININ ARDINDAN EROZYON BASKISI

Uzman değerlendirmelerinde, son yıllarda artış gösteren orman yangınlarının da aşırı yağışlarla birlikte toprak kayıplarını hızlandırdığına işaret edildi. Yüksel, yanmış alanlarda bitki örtüsünün zayıflaması nedeniyle toprağın yağışlara karşı daha savunmasız hale geldiğini, bu bölgelerde şiddetli yağmurların kısa sürede ciddi erozyon ve heyelan riskini beraberinde getirdiğini söyledi.

Bitki köklerinin tutulamadığı yamaçlarda, suyun akış hızının arttığını ve bunun da yüzey toprağının taşınmasını kolaylaştırdığını belirten Yüksel, orman yangınları sonrası rehabilitasyon çalışmalarının, su yönetimi ve toprak koruma politikalarıyla birlikte ele alınmasının önemini vurguladı.

YAZ AYLARINDA SU STRESİ RİSKİNE DİKKAT

Yüksel ve diğer uzmanlar, yağışlardaki geçici toparlanmaya rağmen yaz döneminde su stresi yaşanma ihtimalinin tamamen ortadan kalkmadığı uyarısında bulunuyor. Hava sıcaklıklarının artması ve buharlaşmanın hızlanmasıyla birlikte, özellikle büyükşehirler ve yoğun tarımsal üretim bölgelerinde su talebinin yeniden baskı oluşturabileceği belirtiliyor.

Bu çerçevede, mevcut su kaynaklarının verimli şekilde kullanılması ve kayıpların azaltılması, hem yerel yönetimler hem de merkezi idareler açısından öncelikli başlıklar arasında yer alıyor. Uzmanlar, su arzının mevsimsel dalgalanmalarına karşı, talep tarafında sürdürülebilir bir yönetim anlayışının benimsenmesi gerektiğini savunuyor.

ŞEBEKE KAYIPLARININ AZALTILMASI VE DAMLAMA SULAMA

Su yönetimi alanındaki çalışmalarda, şebekelerdeki su kayıpları kritik bir sorun olarak öne çıkıyor. Eski altyapı, kaçaklar ve ölçüm yetersizlikleri nedeniyle, bazı kentlerde şebekeye verilen suyun önemli bir bölümünün son kullanıcıya ulaşmadan kaybedildiği ifade ediliyor. Yüksel, bu kayıpların azaltılmasının, yeni su kaynağı yaratmak kadar etkili bir yöntem olduğuna dikkat çekti.

Tarımsal alanda ise yağmurlama ve salma sulama gibi geleneksel yöntemlerin, suyu verimsiz kullandığına işaret eden Yüksel, damlama sulama ve basınçlı sulama teknolojilerinin yaygınlaştırılması gerektiğini belirtti. Bu sistemlerin, hem su tüketimini düşürdüğünü hem de bitkilerin ihtiyacı olan suyu daha kontrollü ve dengeli biçimde sağlayabildiğini ifade etti.

EVSEL SU TASARRUFU VE YENİ UYGULAMALAR

Alınması gereken önlemler yalnızca kamu kurumları ve tarımsal üretimle sınırlı kalmıyor. Yüksel, hane halklarının su tasarrufu konusunda atacağı küçük adımların bile şehir ölçeğinde önemli sonuçlar doğurabileceğini dile getirdi. Kısa duş süreleri, su verimli armatür kullanımı ve gereksiz su tüketiminden kaçınmanın, kentlerin toplam su talebini azaltmada etkili olabileceği belirtiliyor.

Yüksel, evsel ve ticari binalarda gri su geri kazanım sistemlerinin teşvik edilmesi gerektiğini de vurguladı. Lavabo, duş ve çamaşır makinelerinden gelen nispeten temiz atık suyun arıtılarak klozet rezervuarlarında veya bahçe sulamada yeniden kullanılmasının, içilebilir su üzerindeki baskıyı hafiflettiğini söyledi.

Bir diğer uygulama alanı olarak yağmur suyu hasadı öne çıkıyor. Yüksel, çatılardan ve sert zeminlerden toplanan yağmur suyunun depolanıp daha sonra peyzaj sulaması, temizlik ve benzeri alanlarda kullanılmasının, özellikle kurak yaz dönemlerinde şebeke suyuna olan bağımlılığı azaltabileceğini belirtti. Bu tür sistemlerin yaygınlaşabilmesi için mevzuat, teşvik ve teknik rehberlik çalışmalarının birlikte yürütülmesi gerektiği ifade edildi.