ANAYASA MAHKEMESİTMK 132’DE İPTAL TALEBİNİ REDDETTİ


Anayasa Mahkemesi (AYM),İstanbul 8. Aile Mahkemesi’nin başvurusu üzerine görüştüğü dosyada, Türk Medeni Kanunu’nun 132. maddesindeki “300 gün kuralı”na ilişkin iptal talebini oy çokluğuyla reddetti. Böylece boşanmanın ardından kadının yeniden evlenmesi için öngörülen bekleme süresini düzenleyen hüküm yürürlükte kalmaya devam ediyor.

BAŞVURUNUN KAPSAMI


İstanbul 8. Aile Mahkemesi, somut norm denetimi yoluyla AYM’ye başvurarak, özellikle “kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması” ve “evliliği sona eren eşlerin yeniden birbirleriyle evlenmek istemeleri” durumlarında getirilen hükümlerin iptalini talep etmişti. Başvuru, kamuoyunda “300 gün kuralı” olarak bilinen düzenlemenin anayasal ilkelere uygunluğu tartışmasını gündeme taşıdı.

TMK 132 NEDİR?


Mevzuata göre evlilik sona ermişse kadın, evliliğin bitiminden itibaren 300 gün geçmedikçe evlenemiyor. Düzenlemenin amacı, soybağının karışmasını önlemek. TMK 132, doğumun gerçekleşmesi hâlinde sürenin sona erdiğini açıkça belirtiyor. Ayrıca kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması veya tarafların yeniden birbirleriyle evlenmek istemeleri hâllerinde, mahkeme kararıyla bu süre kaldırılabiliyor. Uygulamada bu istisnalar “bekleme süresinin kaldırılması” davası ile işletiliyor.

KARARIN ANLAMI


AYM’nin güncel kararı, 300 gün kuralının şu aşamada yürürlükte kalacağı anlamına geliyor. Yüksek Mahkeme, iptal istemini reddederek, soybağı ve nüfus kayıtlarının korunmasına yönelik meşru amaçların altını çizmiş oldu. Ancak kararın detaylı gerekçesi henüz yayımlanmadı. Gerekçenin açıklanması, hangi anayasal ilkelerin (eşitlik, ölçülülük, özel hayatın korunması vb.) nasıl değerlendirildiğini ortaya koyacak ve uygulamaya ışık tutacak.

UYGULAMADA NASIL İŞLİYOR?


Boşanma sonrası yeniden evlenmek isteyen kadınlar açısından iki yol öne çıkıyor: Birincisi, 300 gün kuralı kendiliğinden dolana kadar beklemek. İkincisi ise kanundaki istisnaları işletmek. Kadının hamile olmadığına dair tıbbi rapor sunulması durumunda, aile mahkemeleri bekleme süresini karar ile kaldırabiliyor. Eski eşlerin yeniden evlenmek istemeleri hâlinde de aynı şekilde mahkeme kararı aranıyor. Böylece 300 gün kuralı, soybağına ilişkin belirsizlikleri önlemeyi hedeflerken, bireylerin temel hak ve özgürlükleriyle kamu yararı arasında denge kurmayı amaçlıyor.

GEREKÇE NE ZAMAN YAYIMLANACAK?


Kararın gerekçesi ilerleyen günlerde Resmî Gazete’de veya Mahkeme’nin duyuruları üzerinden kamuoyuyla paylaşılacak. Gerekçenin yayımlanması, TMK 132 ve 300 gün kuralı etrafındaki tartışmanın seyrini belirleyecek. Uzmanlara göre, metinde ölçülülük, çağdaş aile hukuku uygulamaları ve soybağının korunması arasında kurulan dengenin nasıl yorumlandığı kritik olacak. Şimdilik,AYM kararıuyarınca 300 gün kuralı yürürlükte ve istisnalar mevcut mevzuat çerçevesinde uygulanmayı sürdürüyor.