EROL KÖSE'NİN HASTALIĞI ALS HASTALIĞI GÜNDEME GELDİ

Ünlü yapımcı Erol Köse, yaşadığı apartmanın 16. katından düşerek hayatını kaybetti. Olayın ardından Köse'nin ALS hastası olduğu bilgisi gündeme geldi. Köse'nin geride bıraktığı notta da ALS hastası olduğunu belirttiği aktarıldı. Gelişmenin ardından "ALS hastalığınedir, neden olur, tedavisi var mı?" soruları kamuoyunda daha sık araştırılmaya başlandı.

ALS hastalığı, tıp literatüründeAmyotrofik Lateral Sklerozadıyla tanımlanıyor. Sinir sistemini ve kas hareketlerini kontrol eden motor nöronları etkileyen ilerleyici bir nörolojik hastalık olarak sınıflandırılıyor.

ALS HASTALIĞI NEDİR?

ALS hastalığı, beyin ve omurilikte bulunan ve kaslara sinyal ileten motor nöronların hasar görmesiyle ortaya çıkan bir sinir sistemi hastalığıdır. Motor nöronların zaman içinde kaybı, kasların zayıflamasına ve erimesine neden olur. Bu süreç ilerledikçe, kişi günlük hareketlerini gerçekleştirmekte zorlanır.

Hastalık ilerleyici seyir gösterir. Üst ve alt motor nöronların etkilenmesi, kol, bacak, gövde ve yüzde bulunan kaslarda güç kaybına yol açar. İlerleyen dönemlerde konuşma, yutma ve solunum kasları da etkilenebilir.

ALS HASTALIĞI NEDEN OLUR?

ALS hastalığının kesin nedeni günümüzde tam olarak açıklanamamıştır. Araştırmalar, hastalığın oluşumunda birden fazla faktörün rol oynayabildiğini göstermektedir. ALS hastalığı nedenleri arasında genetik faktörler önemli bir başlık olarak belirtilir. Vakaların yaklaşık yüzde 5 ila 10'unun kalıtsal özellik taşıdığı, yani ailesel ALS olarak sınıflandırıldığı ifade edilmektedir.

Bunun dışında, çevresel ve biyolojik bazı etkenlerin de ALS hastalığı ile ilişkili olabileceği yönünde bilimsel veriler bulunmaktadır. Toksinler, ağır metaller, bazı kimyasallara maruziyet, hücre içinde protein birikimi, oksidatif stres ve bağışıklık sistemiyle ilişkili süreçler, literatürde ALS hastalığı ile bağlantılı olarak incelenen başlıca etkenler arasında yer almaktadır. Ancak bu faktörlerin her hastada aynı şekilde rol oynadığına dair kesin bir kanı bulunmamaktadır.

ALS HASTALIĞININ BELİRTİLERİ

ALS hastalığının belirtileri kişiden kişiye ve hastalığın seyrine göre farklılık gösterebilir. İlk bulgular çoğunlukla kaslarda güçsüzlük ve ince motor hareketlerde zorlanma şeklinde ortaya çıkabilir. ALS hastalığı belirtileri arasında şunlar sayılmaktadır:

- Kaslarda güçsüzlük ve çabuk yorulma
- Kas seğirmeleri (fasikülasyonlar)
- Kas krampları
- Konuşma bozukluğu (konuşmanın yavaşlaması veya bozulması)
- Yutma güçlüğü
- Zamanla hareket kabiliyetinin azalması ve kaybı
- İleri evrelerde nefes alma zorluğu

Belirtiler genellikle yavaş başlar ve zaman içinde artar. Bazı kişilerde başlangıç üst ekstremitelerde (kol ve el), bazılarında ise alt ekstremitelerde (bacak ve ayak) gözlenebilir. Konuşma ve yutma fonksiyonlarının etkilenmesi, özellikle hastalığın ilerleyen dönemlerinde daha belirgin hale gelebilir.

ALS HASTALIĞI TEDAVİSİ VAR MI?

ALS hastalığı, beyinden ve omurilikten kaslara sinyal gönderen sinir hücrelerinin (motor nöronların) kademeli olarak ölmesiyle gelişir. Bu hücreler hasar gördükçe kaslar çalışamaz hale gelir. Süreç ilerledikçe, yürüme, kavrama, konuşma, yutma ve solunum gibi temel işlevler etkilenebilir.

ALS hastalığının günümüzde bilinen kesin bir tedavisi bulunmamaktadır. Ancak ALS hastalığı için uygulanan çeşitli ilaç tedavileri, hastalığın ilerleyişini yavaşlatmayı ve semptomları hafifletmeyi hedefler. Bazı ilaçlar motor nöron hasarının sürecini yavaşlatmaya yönelik kullanılırken, bazıları kas spazmları, kramplar, salya artışı veya ruh hali değişiklikleri gibi belirtileri kontrol altına almak için reçete edilmektedir.

Tedavi sürecinde nöroloji, fizik tedavi ve rehabilitasyon, göğüs hastalıkları, beslenme ve konuşma terapisi gibi farklı tıbbi disiplinler birlikte görev alabilmektedir. Fizik tedavi uygulamaları, yardımcı yürüme cihazları, solunum destek sistemleri ve beslenme düzenlemeleri de ALS hastalığı yaşayan kişilerin günlük yaşamını sürdürebilmesi amacıyla kullanılan yöntemler arasında yer alır.

ALS hastalığı ile ilgili klinik ve genetik araştırmalar, yeni tedavi seçeneklerinin geliştirilmesi amacıyla birçok merkezde sürdürülmektedir.