İRAN YAPIMI ŞAHED-136 İHA'LARIN MALİYET FARKI DİKKAT ÇEKİYOR

İran'ın geliştirdiği Şahed-136 tipi kamikaze insansız hava araçlarının (İHA) üretim maliyetinin 20 bin ila 50 bin dolar arasında değiştiği bildiriliyor. Bu sistemlerin özellikle Basra Körfezi bölgesinde yoğun biçimde kullanıldığı ve maliyet yapısı nedeniyle bölgedeki hava savunma dengelerini etkilediği ifade ediliyor.

Şahed-136 İHA'larının düşürülmesi için kullanılan hava savunma sistemlerine ait önleme füzelerinin maliyetinin ise 3 milyon ile 12 milyon dolar arasında olduğu belirtiliyor. Böylece İran'ın düşük maliyetli İHA'larına karşı yüksek maliyetli savunma sistemlerinin devreye girdiği bir tablo ortaya çıkıyor.

Uzman raporlarına göre, söz konusu maliyet farkı Basra Körfezi'ndeki ABD müttefiklerinin savunma bütçeleri üzerinde baskı oluşturuyor. İran'ın bu tip İHA'ları yaygın şekilde kullanması, bölgedeki hava savunma planlamalarında da dikkate alınan bir unsur olarak öne çıkıyor.

KÖRFEZ'DE BİNDEN FAZLA İRAN İHA'SI TESPİT EDİLDİ

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) yetkilileri, savaşın başlamasından bu yana 941 İran insansız hava aracının tespit edildiğini açıkladı. Açıklamada, bu İHA'ların bir bölümünün ülke hava sahasına girdiği, bir bölümünün ise savunma sistemleri tarafından sınır dışında takip edildiği kaydedildi.

BAE tarafının verdiği bilgilere göre, tespit edilen İHA'lar arasından 65'i ülke topraklarına ulaştı. Bu araçların limanlar, havaalanları, oteller ve veri merkezleri gibi noktalarda hasara yol açtığı duyuruldu. Hasarın boyutuna ilişkin ayrıntılı rakam paylaşılmadı.

ABD'li yetkililer ise İran'ın bugüne kadar 2 binden fazla insansız hava aracı fırlattığını belirtiyor. Bu İHA'ların bir bölümünün Körfez ülkeleri ve bölgedeki hedeflere yöneldiği, bir bölümünün de farklı sahalarda kullanıldığı ifade ediliyor.

SAVUNMA STOKLARI İÇİN RİSK DEĞERLENDİRMESİ

Savunma alanında çalışan uzmanlar, İran'ın geniş bir İHA stokuna sahip olduğunu ve her hafta yüzlerce yeni insansız hava aracı üretebildiğini belirtiyor. Bu üretim kapasitesinin, Körfez ülkelerinde konuşlu hava ve füze savunma sistemleri açısından önemli bir parametre olduğu ifade ediliyor.

Uzman değerlendirmelerinde, düşük maliyetli İHA'lara karşı yüksek maliyetli savunma füzelerinin kullanılması durumunda, füze savunma stoklarının görece kısa sürede azalabileceği uyarıları yer alıyor. Buna ek olarak Hizbullah ve Husiler gibi İran'a yakın silahlı grupların da benzer sistemlerle saldırı düzenlemesi halinde çok cepheli bir tablo oluşabileceği, bu durumda savunma stokları üzerinde daha büyük baskı oluşabileceği değerlendiriliyor.

Resmi kaynaklar, bölgedeki savunma sistemlerinin etkinliğinin korunmasına yönelik teknik ve lojistik çalışmaların sürdüğünü belirtiyor. Hava savunma bataryalarının yenilenmesi, füze stoklarının takviyesi ve erken uyarı sistemlerinin güncellenmesi gibi başlıkların ilgili ülkelerin gündeminde yer aldığı aktarılıyor.

ABD'DEN ŞAHED-136 TİPİ BENZER İHA SİSTEMİ

Şahed-136 sisteminin sahadaki kullanımına ilişkin verilerin artması, ABD tarafında da benzer bir insansız hava aracı projesinin gündeme gelmesine yol açtı. Uzmanlara göre ABD, İran yapımı Şahed-136 İHA'larını tersine mühendislik yöntemiyle inceleyerek düşük maliyetli bir saldırı sistemi üzerinde çalıştı.

Güvenlik kaynaklarına dayandırılan bilgilere göre, bu çalışmaların sonucunda ABD ordusu benzer nitelikte bir kamikaze İHA sistemi geliştirdi. Söz konusu sistemin kısa sürede operasyonel hale getirildiği ve son dönemde yaşanan çatışma ortamında kullanılmaya başlandığı ifade ediliyor.

Hafta sonu gerçekleştirilen operasyonlarda, ABD'nin bu yeni insansız hava aracı sistemini ilk kez İran hedeflerine karşı kullandığı bildiriliyor. Operasyonun kapsamı, hedeflerin türü ve ortaya çıkan hasarın boyutu hakkında ayrıntılı resmi açıklama paylaşılmadı.

Askeri kaynaklar, yeni sistemin menzil, hız ve patlayıcı kapasitesi gibi teknik özelliklerine ilişkin bilgilerin büyük bölümünün gizlilik kapsamında tutulduğunu belirtiyor. ABD'nin, Körfez bölgesinde insansız hava araçları ile ilgili askeri faaliyetlerine dair değerlendirmelerin ise resmi rapor ve brifinglerde yer almaya devam ettiği aktarılıyor.