ABD ile İran arasında devam eden nükleer müzakerelerde kritik başlıklardan biri olan zenginleştirilmiş uranyum stokları konusunda yeni bir gelişme yaşandı. Kazakistan, taraflar arasında anlaşma sağlanması halinde İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumunu depolamaya hazır olduğunu duyurdu.

Son dönemde Orta Doğu’da artan gerilim ve nükleer program konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle müzakereler zorlu bir süreçten geçerken, Kazakistan’dan gelen teklif dikkat çekti. Teklifin, taraflar arasında yaşanan tıkanıklığın aşılmasına katkı sağlayabileceği değerlendiriliyor.

KAZAKİSTAN TARAFSIZ EMANETÇİ OLABİLİR

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Genel Direktörü Rafael Grossi, İran’ın uranyum stoklarının Kazakistan’da muhafaza edilmesinin mümkün olduğunu belirtti.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in de Astana’da Grossi ile gerçekleştirdiği görüşmede bu fikre destek verdiği bildirildi. Böylece Kazakistan, olası bir anlaşma kapsamında uranyum stokları için tarafsız bir emanetçi ülke olarak öne çıktı.

Kazakistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Yerlan Zhetybayev konuya ilişkin yaptığı açıklamada,“Gerekli uluslararası anlaşmaların tüm taraflar arasında sağlanması şartıyla, iyi niyet çerçevesinde teknik destek sağlamaya hazır olduğumuzu belirtiyoruz,”dedi.

MÜZAKERELERDE KRİTİK BAŞLIKLAR GÜNDEMDE

Kazakistan’ın teklifi, Washington ile Tahran arasındaki görüşmelerde uranyum stokları ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması gibi temel konuların gündemde olduğu bir dönemde geldi.

ABD tarafının son önerilerinin, 60 günlük ateşkes planı, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin yeniden açılması ve İran’ın nükleer faaliyetlerine ilişkin kapsamlı müzakereleri içerdiği belirtiliyor.

Uluslararası kaynaklara göre İran’ın yaklaşık yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş 440 kilogram uranyum stoku bulunuyor. Bu oran, nükleer silah üretimi için gerekli kabul edilen yüzde 90 seviyesinin altında olsa da uluslararası toplum tarafından yakından takip ediliyor.

IAEA URANYUM BANKASINA EV SAHİPLİĞİ YAPIYOR

Nükleer silahsızlanma politikalarıyla öne çıkan Kazakistan, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından devraldığı yaklaşık 1.400 nükleer savaş başlığını gönüllü olarak imha etmişti.

Ülke ayrıca, IAEA iş birliğiyle kurulan Düşük Zenginleştirilmiş Uranyum Bankası’na da ev sahipliği yapıyor. Öskemen kentindeki Ulba Metalurji Tesisi’nde bulunan tesis, sivil nükleer programlar için yakıt güvenliği sağlamayı amaçlıyor.

Grossi, uranyumun başka bir ülkeye taşınmasının müzakerelerin sonucuna bağlı olduğunu belirterek,“Bunun güvenli şekilde depolanabileceği bir yerimiz var”ifadelerini kullandı.

İRAN STOKLARIN TAŞINMASINA KARŞI ÇIKIYOR

ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumunun ya ABD’ye teslim edilmesi, ya sahada imha edilmesi ya da kabul edilebilir başka bir ülkeye taşınması gerektiğini ifade etmişti.

Trump, Truth Social platformundaki paylaşımında,“Atom Enerjisi Komisyonu ile birlikte başka kabul edilebilir bir yere”nakledilmesi seçeneğini de gündeme getirmişti.

Ancak İran tarafı bu öneriye sıcak bakmıyor. İran Parlamentosu Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komitesi Başkanı İbrahim Azizi, zenginleştirilmiş uranyumun üçüncü bir ülkeye gönderilmesine karşı çıktıklarını belirtti.

Azizi, İran’ın uranyum stoklarını ülke dışına çıkarmayacağını ve nükleer programının müzakere konusu olmayacağını vurguladı.

Taraflar arasındaki görüşmeler sürerken, Kazakistan’ın önerisinin müzakerelerde nasıl bir rol oynayacağı önümüzdeki süreçte netlik kazanacak.