Afganistan’da yönetimi elinde bulunduran Taliban, kadınların ve kız çocuklarının eğitim hakkını tamamen ve süresiz olarak yasakladı. Daha önce geçici olduğu belirtilen uygulamalar, alınan yeni kararla birlikte resmî ve kalıcı bir devlet politikası haline getirildi. Bu gelişme, ülkedeki eğitim sisteminin yarısının fiilen devre dışı bırakılması anlamına geliyor.

Taliban’ın Ağustos 2021’de yönetimi ele geçirmesinin ardından kadınların eğitime erişimi aşamalı olarak sınırlandırılmıştı. İlk olarak ortaöğretim kurumları kız öğrencilere kapatılmış, ardından üniversitelerde kadınların eğitime devam etmesi yasaklanmıştı. Son kararla birlikte, Afganistan genelinde kadınlar ve kız çocukları eğitim sisteminin tamamen dışına itildi.

2,2 MİLYON KIZ ÇOCUĞU ETKİLENDİ

UNESCO verilerine göre, Taliban yönetimi altında çıkarılan düzenlemeler nedeniyle yaklaşık 2,2 milyon kız öğrenci ilkokul sonrası eğitim hakkını kaybetti. Taliban Eğitim Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, kız çocuklarının 6. sınıftan sonra eğitim almasına izin verilmeyeceği bildirildi.

Bu durum Afganistan’ı, kız çocuklarının ortaöğretim ve yükseköğretime tamamen erişemediği dünyadaki tek ülke konumuna getirdi. Uluslararası raporlar, bu yasağın uzun vadede ülkenin sosyal yapısını derinden etkileyeceğine işaret ediyor.

KÖLELİK İDDİALARI GÜNDEMDE

Öte yandan Taliban yönetiminin 2026 yılı başında hazırladığı yeni ceza yasası taslaklarında “köle” ifadesinin yer aldığı iddiaları, insan hakları çevrelerinde ciddi endişelere yol açtı. Birleşmiş Milletler ve çok sayıda sivil toplum kuruluşu, Afganistan’daki mevcut durumu “yaşayan bir kölelik” ve “cinsiyet apartheidı” olarak tanımlıyor.

Kadınların eğitim ve çalışma haklarının kaldırılması, erkek refakatçi olmadan sokağa çıkamaması ve kamusal yaşamdan dışlanması, temel insan haklarının sistematik biçimde ihlal edildiği yönünde değerlendiriliyor.

ULUSLARARASI TEPKİLER ARTIYOR

UNICEF ve UN Women tarafından yayımlanan raporlarda, eğitim yasağının Afganistan’ın ekonomik kalkınmasını, sağlık sistemini ve toplumsal refahını uzun yıllar boyunca olumsuz etkileyeceği vurgulandı. Araştırmalar, Afgan toplumunun büyük bir bölümünün kız çocuklarının eğitimine destek verdiğini ve yasağın kaldırılmasını istediğini ortaya koyuyor.

Taliban yönetimi yasağı “uygun ortamın sağlanamaması” gerekçesiyle savunurken, bu açıklamalar uluslararası kamuoyunda ikna edici bulunmuyor. Kadınların eğitim hakkının tamamen ortadan kaldırılması, Afganistan’ı küresel ölçekte benzeri az görülen bir insan hakları krizinin merkezine yerleştiriyor.

Kaynaklar:
Haber Merkezi