Uzay görevlerinin uzun süreli hale gelmesiyle birlikte bilim insanları için en önemli sorulardan biriuzayda gıda üretimioldu. Çünkü uzaya gönderilen her malzeme ciddi maliyet oluşturuyor. Yapılan hesaplamalara göre bir astronotun uzaydakitek bir öğün yemeği bile yaklaşık 7.500 doların üzerindebir maliyete ulaşabiliyor.

Uzay görevlerinde astronot sayısı ve görev süresi arttıkça bu maliyet katlanarak büyüyor. Bu nedenle NASA, SpaceX ve Virgin Orbit gibi kurumlar uzun süredir“uzayda tarım” (space farming)projeleri üzerinde çalışmalar yürütüyor.

Uzayda Tarım Projeleri Nasıl Yürütülüyor?

Uzayda tarım çalışmaları çoğunlukla International Space Station (ISS) üzerinde gerçekleştirilen deneylerle ilerliyor.

Yer çekiminin çok düşük olduğu ortamda bitki yetiştirmek içintopraksız tarım tekniklerikullanılıyor. Bu yöntemlerde bitkilerin ihtiyaç duyduğu besin maddeleri sıvı gübreler aracılığıyla sağlanıyor.

Uzayda kullanılan başlıca yöntemler şunlar:

Hidroponik sistem:Bitki kökleri besin içeren suyun içinde yetiştiriliyor.

Aeroponik sistem:Bitki kökleri havada tutuluyor ve besinler sis şeklinde püskürtülüyor.

Yapay ışık kullanımı:Bitkilerin büyümesi için özel LED ışıklar kullanılıyor.

Mikro yer çekimi ortamında bitki köklerinin yönünü belirleyen en önemli faktör iseışık kaynağının yönü ve uzay aracının hareketioluyor.

Uzayda Bitkiler Nasıl Besleniyor?

Uzay tarım deneylerinde bitkilerin ihtiyaç duyduğu bazı besin maddeleri astronotların ürettiği atıklardan elde edilebiliyor. Özellikle idrarın işlenmesiyle elde edilen bazı bileşenler, bitkiler için gerekli olan azot gibi maddeleri sağlayabiliyor.

Bu sayede uzay görevlerindekapalı döngü yaşam sistemlerioluşturulması hedefleniyor.

Ay’da TarımYapılabilir mi?

Ay yüzeyinde tarım yapmak ise çok daha zor bir konu. Çünkü Ay toprağında bitkilerin gelişmesi için gerekli olan birçok unsur bulunmuyor.

Ay’da:

Oksijen yok

Ayrıştırıcı bakteriler bulunmuyor

Bitkilerle simbiyotik ilişki kuran mantarlar yok

Bu mantarlaramikorizaadı veriliyor ve dünyadaki bitkilerin yaklaşık yüzde 95’i bu mantarlarla birlikte yaşayarak besin alımını kolaylaştırıyor.

Strigolakton Keşfi Umut Olabilir

Son yıllarda yapılan araştırmalar,strigolaktonadı verilen bir bitki hormonunun uzay tarımı açısından önemli olabileceğini ortaya koydu.

Bu hormon bitkilerin kök sistemiyle mantarlar arasında simbiyotik ilişki kurulmasını sağlayabiliyor.

University of Zurich ve Lucerne University of Applied Sciences and Arts araştırmacılarının yürüttüğü çalışmalar kapsamında sentetik strigolakton üretimi üzerinde çalışılıyor.

Bilim insanlarına göre bu gelişme sayesindeAy veya Mars gibi ortamlarda domates, patates gibi bitkilerin yetiştirilmesi mümkün olabilir.

Uzayda tarım çalışmaları, gelecekte insanlığın başka gezegenlerde yaşam kurabilmesi için kritik adımlardan biri olarak görülüyor.