SGK YIPRANMA PAYI LİSTESİ GENİŞLEDİ

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından uygulanan fiili hizmet süresi zammı, bilinen adıyla yıpranma payı, ağır ve riskli işlerde çalışan sigortalılar için prim gün sayısına ek süre ve emeklilik yaşında indirim sağlıyor. 2026 yılında yapılan düzenleme ile yıpranma payı kapsamına giren meslek grupları genişletildi ve yeni iş kolları listeye eklendi.

Düzenleme kapsamında sağlık çalışanları başta olmak üzere çimento, alüminyum, dökümhane ve cam sanayi gibi sektörlerde görev yapan çalışanlar da yıpranma payı uygulamasından yararlanabilecek meslekler arasına dahil edildi. Yeni liste ile ağır ve riskli meslek gruplarının fiili hizmet süresi zammı hakları için kapsamın genişlemesi sağlandı.

YIPRANMA PAYI NEDİR?

Yıpranma payı, fiili hizmet süresi zammı olarak adlandırılan ve ağır, riskli veya yıpratıcı işlerde çalışan sigortalıların her çalışma yılı için ilave prim günü kazanmasını sağlayan bir sosyal güvenlik uygulamasıdır. Bu sistemde, normal koşullarda yılda 360 gün prim ödemesi yapılan bir sigortalının, yıpranma payı kapsamındaki bir meslekte çalışması halinde prim gününe ek süre yazılmaktadır.

Risk grubuna göre değişmek üzere, yıpranma payı kapsamındaki işlerde çalışanların prim günlerine her yıl için 60, 90 ya da 180 gün ilave edilmektedir. Örneğin, yılda 90 gün yıpranma payı hakkı tanımlanmış bir meslekte 12 ay çalışan sigortalının prim gün süresi 360 gün yerine 450 gün olarak SGK kayıtlarına geçmektedir.

EMEKLİLİK YAŞINA ETKİSİ

Fiili hizmet süresi zammı, yalnızca prim gün sayısını artırmakla sınırlı kalmamakta, aynı zamanda emeklilik yaş haddinden de indirim sağlamaktadır. Çalışma süresi boyunca biriken ilave günler, belirlenen sınırlar dahilinde emeklilik yaşından düşülmektedir.

Uygulama kapsamında, biriken yıpranma süresi emeklilik yaşını mesleğin risk düzeyine göre 5 yıla kadar, bazı çok ağır iş kollarında ise 8 yıla kadar erkene çekebilmektedir. Bu indirim, ilgili kanun ve yönetmeliklerde belirlenen koşullar çerçevesinde uygulanmaktadır.

MEVCUT LİSTEDEKİ MESLEK GRUPLARI

Yıpranma payı uygulamasından yararlanan meslekler çeşitli risk ve zorluk derecelerine göre sınıflandırılmaktadır. SGK kayıtlarında fiili hizmet süresi zammı kapsamında yer alan başlıca meslek grupları şu şekilde sıralanmaktadır:

Gazeteciler: Sarı basın kartı sahibi muhabirler ve ilgili basın çalışanları yıpranma payı kapsamındaki meslekler arasında yer almaktadır.

Maden ve yeraltı işçileri: Yeraltı maden işlerinde çalışan sigortalılar için en yüksek yıpranma payı oranları uygulanmaktadır. Bu grupta yer alan çalışanlara yılda 180 gün, yani 6 aya kadar ilave prim günü yazılabilmektedir.

Güvenlik güçleri: Asker, polis, Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) mensupları ile cezaevi infaz koruma memurları (gardiyanlar) fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki bir diğer ana grubu oluşturmaktadır.

Ağır sanayi çalışanları: Demir-çelik fabrikalarında görev yapanlar ile cıva, asit gibi zehirli ve kimyasal maddelerle üretim yapan iş kollarındaki çalışanlar da yıpranma payı kapsamına dahil edilen meslekler arasında bulunmaktadır.

İtfaiyeciler: Yangın söndürme ve itfaiye hizmetlerinde görevli personel, riskli görev tanımı nedeniyle fiili hizmet süresi zammı uygulamasından yararlanan meslek grupları içinde yer almaktadır.

2026 İTİBARIYLA EKLENEN YENİ MESLEKLER

2026 yılında yapılan yasal düzenleme ile yıpranma payı listesi genişletilmiş ve bazı yeni meslek grupları da kapsama alınmıştır. Bu kapsamda, daha önce uygulama dışında bulunan bazı sanayi kolları ve sağlık alanındaki çeşitli görevler fiili hizmet süresi zammı kapsamına eklenmiştir.

Düzenleme ile çimento fabrikası çalışanları, alüminyum fabrikası çalışanları, dökümhane işçileri ve cam sanayi çalışanları için de yıpranma payı hakkı tanımlanmıştır. Bu mesleklerde görev yapan sigortalıların prim günlerine, çalıştıkları risk grubuna göre belirlenen oranlarda ilave gün eklenecektir.

Sağlık sektöründe görev yapan ve düzenleme kapsamına alınan alanlarda çalışanların da yıpranma payı hakkından yararlanabilmesi için ilgili mevzuatta yer alan şartların sağlanması gerekmektedir. Uygulamanın ayrıntıları, fiili hizmet süresi zammına ilişkin kanun, yönetmelik ve SGK uygulama talimatlarında yer alan hükümler doğrultusunda yürütülmektedir.