MAAŞLARDAN YAPILAN KESİNTİLERİN HESAPLANMASI

Türkiye'de hizmet akdiyle çalışanların brüt maaşları üzerinden öncelikle sosyal güvenlik primi ve işsizlik sigortası kesintileri yapılıyor. Mevcut uygulamaya göre brüt maaşın yüzde 14'ü oranında sosyal güvenlik primi, yüzde 1'i oranında da işsizlik sigortası primi kesiliyor. Bu kesintiler sonrası kalan tutar, çalışanın gelir vergisi açısından vergi matrahını oluşturuyor.

1 Ocak 2022 tarihinden bu yana asgari ücretli çalışanlardan gelir vergisi ve damga vergisi kesintisi yapılmıyor. Bu nedenle, asgari ücret tutarı vergi matrahından istisna ediliyor. Asgari ücret üzerinde gelir elde eden çalışanlar için gelir vergisi matrahı hesaplanırken, brüt ücretten yasal kesintiler düşüldükten sonra asgari ücret düzeyine isabet eden kısım ayrıca istisna ediliyor.

ASGARİ ÜCRET İSTİSNASININ UYGULANMASI

Asgari ücret istisnası, brüt ücreti asgari ücretin üzerinde olan çalışanlar için de dikkate alınıyor. Buna göre, çalışanın brüt maaşından önce sosyal güvenlik primi ve işsizlik sigortası primi düşülüyor. Kalan tutar üzerinden hesaplanan vergi matrahından, asgari ücretli çalışanın vergiye tabi olması halinde doğacak vergi tutarı istisna ediliyor.

Bu uygulama sonucunda, brüt ücreti farklı seviyelerde olan çalışanların yıllık gelir vergisi ve damga vergisi yükleri değişiyor. Gelir vergisi tarifesi dilimlerine göre yıl içinde artan oranlı vergi uygulanırken, damga vergisi de brüt ücret üzerinden binde 7,59 oranında hesaplanıyor.

BRÜT 70 BİN TL MAAŞ ALAN ÇALIŞANIN VERGİ YÜKÜ

Ondokuz Mayıs Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Murat Batı, brüt maaşı 70 bin TL olan bir çalışanın yıllık vergi yüküne ilişkin hesaplamayı paylaştı. Batı'nın Nefes Gazetesi'ne aktardığı bilgiye göre, brüt 70 bin TL maaş alan bir çalışan 1 yıl içinde toplam 97 bin 398 TL gelir vergisi ödüyor.

Aynı çalışan için yıllık damga vergisi tutarı ise 3 bin 367 TL olarak hesaplanıyor. Böylece, söz konusu çalışanın Maliye'ye ödediği toplam yıllık vergi tutarı 100 bin 765 TL'ye ulaşıyor. Bu brüt maaş seviyesi için hesaplanan net maaşın aylık ortalamasının ise 51 bin 102 TL olduğu bildiriliyor.

DİĞER ÜCRET SEVİYELERİ İÇİN YILLIK VERGİ TUTARLARI

Prof. Dr. Murat Batı'nın hesaplamalarına göre, brüt 60 bin TL maaş alan bir çalışanın yıllık gelir vergisi tutarı 69 bin 858 TL seviyesinde bulunuyor. Aynı kişi, yıl içinde 2 bin 456 TL damga vergisi ödüyor. Böylece, bu brüt maaş düzeyinde çalışan bir kişinin yıllık toplam vergi ödemesi 72 bin 315 TL'ye ulaşıyor.

Brüt maaşı 60 bin TL olan bu çalışanın net maaş ortalamasının ise aylık 44 bin 973 TL olduğu ifade ediliyor. Farklı brüt ücret seviyeleri için yapılan hesaplamalarda, brüt 40 bin TL maaş alan bir çalışanın 1 yılda toplam 15 bin 413 TL gelir vergisi ve damga vergisi ödediği belirtiliyor.

Brüt maaşı 50 bin TL olan bir çalışan için ise yıllık toplam gelir vergisi ve damga vergisi tutarı 38 bin 844 TL olarak hesaplanıyor. Bu veriler, farklı brüt maaş düzeylerinde sosyal güvenlik primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesintilerinin toplam etkisini rakamsal olarak ortaya koyuyor.

UYGULAMAYA İLİŞKİN RESMİ ÇERÇEVE

Vergi hesaplamalarında Gelir Vergisi Kanunu, Damga Vergisi Kanunu ve sosyal güvenlik mevzuatı esas alınıyor. Gelir vergisi tarifesi her yıl yeniden belirlenirken, asgari ücret istisnası da ilgili düzenlemeler çerçevesinde uygulanıyor. Sosyal güvenlik primi ve işsizlik sigortası primi oranları, yürürlükteki kanun ve Cumhurbaşkanı kararlarına göre tespit ediliyor.

Asgari ücretliden gelir ve damga vergisi alınmamasına ilişkin düzenleme, 1 Ocak 2022 tarihinden itibaren yürürlüğe girdi. Bu tarihten sonra asgari ücret tutarı kadar gelir, tüm çalışanlar için gelir vergisinden ve damga vergisinden istisna edilmeye başlandı. Uygulamanın detayları, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yayımlanan tebliğ ve genelgelerle açıklanıyor.