Uzay araştırmaları tarihinde büyük bütçeli projeler kadar dikkat çeken başarısızlıklar da yer alıyor. 1999 yılında NASA’nın Mars görevinde yaşanan ölçü birimi hatası, uzay mühendisliği tarihinin en dikkat çeken olaylarından biri olarak kayıtlara geçti. Milyonlarca dolarlıkMars Climate Orbiteruydusu, hesaplama uyuşmazlığı nedeniyle Mars atmosferinde parçalanarak yok oldu.

Kızıl Gezegen’e yönelik çalışmaların yoğunlaştığı dönemde yaşanan olay, uzay araştırmalarında yazılım ve mühendislik uyumunun önemini yeniden gündeme taşıdı.

MARS GÖREVİ BÜYÜK BEKLENTİYLE BAŞLAMIŞTI

NASA, 1998 yılında Mars Surveyor programı kapsamında iki farklı uzay aracını Mars’a göndermek üzere hazırlık yaptı. Bu görevlerden biri olan Mars Climate Orbiter, Mars atmosferini incelemek ve gezegenin iklim yapısına ilişkin veri toplamak amacıyla geliştirildi.

Planlamaya göre uzay aracı, Mars atmosferinin üst katmanlarını kullanarak yavaşlayacak ve yaklaşık 226 kilometre yükseklikte güvenli yörüngeye yerleşecekti.

ÖLÇÜ BİRİMLERİ KARIŞINCA FELAKET YAŞANDI

23 Eylül 1999 tarihinde Mars yörüngesine giriş manevrası sırasında uzay aracıyla bağlantı tamamen kesildi. Daha sonra yapılan teknik incelemelerde sorunun yazılım kaynaklı ölçü birimi uyuşmazlığından kaynaklandığı ortaya çıktı.

NASA ekipleri hesaplamalarda metrik sistemi kullanırken, uyduyu geliştiren Lockheed Martin firmasının bazı yazılımlarında İngiliz ölçü sistemi kullanıldı.

Hesaplamalarda:

  • Newton yerine libre-kuvvet kullanılması
  • Yaklaşık 4,5 katlık fark oluşması
  • Yörünge hesaplarının sapması

nedeniyle uzay aracı planlanan yükseklik yerine Mars yüzeyine çok daha yakın bir noktaya yöneldi.

Atmosfere fazla yaklaşan uydu, sürtünme nedeniyle parçalanarak görevini tamamlayamadı.

İKİNCİ MARS GÖREVİ DE BAŞARISIZ OLDU

NASA’nın aynı yıl gerçekleştirdiğiMars Polar Landergörevi de başarısızlıkla sonuçlandı. Aralık 1999’da Mars yüzeyine inmeye çalışan araçtan iniş sırasında haber alınamadı.

Teknik analizlere göre iniş takımlarındaki titreşim, bilgisayar sistemi tarafından yanlış yorumlandı. Sistem, aracın yüzeye indiğini düşünerek motorları erken kapattı.

Yaklaşık 40 metre yükseklikten serbest düşüş yaşayan uzay aracının parçalandığı değerlendirildi.

UZAY TARİHİNİN EN DİKKAT ÇEKEN HATALARINDAN BİRİ

Mars Climate Orbiter kazası, mühendislik tarihinde en çok konuşulan yazılım ve koordinasyon hataları arasında gösteriliyor. Olay sonrası NASA, proje süreçlerinde kullanılan ölçü sistemleri ve yazılım denetimleri konusunda yeni güvenlik prosedürleri geliştirdi.