İnegöl o zamanlar tipik bir Anadolu kasabası. Genelde iki katlı bahçeli evler ve her evin bahçesinde güller ve çiçekler. Eve yorgun gelen hane reisinin huzuru bulduğu ortam... Kasabanın bazı yerlerinden akan içinde balıkların yüzdüğü dereler. Şimdiki Rumeli derneğini geçtikten sonra ilk köprü, Honta köprü. Bursa’dan İnegöl’e gelen yolcular Austin marka otobüsün muavinine seslenirler. “Honta köprüde inecek var”. Son durak şimdiki Alyans düğün salonunun karşısında bulunan Yeşil köprü.

Ramazan gelmeden günler önce hazırlıklar yapılırdı. Komşular akrabalar birbirine yardım ederek hazır yufka yaparlardı. Evlerinin bahçesinde yanan meşe odununun korundan saçta pişirilen yufkaların pişirilişini meraklı gözlerle mahallenin çocukları izlerdi. Mahallenin yaşlı teyzeleri Şepit dediğimiz tereyağlı ve peynirli pişirilen gözlemeyi maşrapa denilen bardaklardaki köpüklü ayranla çocuklara ikram ederdi. Hepsi çocuklara karşı sevgi ve şefkat doluydular.

Ramazanda ihtiyaç sahipleri önceden tespit edilir. Yardımlar gece zembil denen hasırdan torba ile yapılır, yiyeceklerin yanına zarfta para da konurdu. Amaç kimsenin görmemesi idi...

Ramazan davulcusunun manileriyle sahura kalkılır, davulcu bahşişi büyük almışsa sesinin gürlüğünden anlaşılırdı. Ailecek yenen sahur yemeğinden sonra şükredilirdi. Sahurdaki en büyük eğlence lambalı radyolarda Hayali küçük Ali’den Hacivat-Karagöz oyununa dinlemekti. Sahur vaktinin bittiğini belediyenin savaş zamanı kullanılan ama İnegöl’de barış zamanı da hizmet veren siren sesi bildirirdi. Bu sesin bitiminde Burhaniye Mahallesi Camii’nin senelerce ücretsiz imamlığını yapan rahmetli Hüseyin Susever’in tiz sesiyle okuduğu saba makamındaki sabah ezanı herkesi kendinden geçirir, manevi bir atmosfere sokardı. Hüseyin efendi aynı zamanda usta olduğundan caminin tamiratını da ücretsiz yapardı. Ömrünün sonuna kadar yüzündeki tebessüm ve hoşgörüsü eksik olmadı.

Kasabaya Ramazanın geldiği bazı kahvehanelerden de anlaşılırdı. Camları gazete kağıtları ile kaplı olan az sayıdaki kahvehanelere halk oruç yiyenler kahvesi adını takmıştı.

İftar yaklaşınca fırınlarda hareketlilik artardı. Ramazanın vazgeçilmezi pideler; bol susamlı yumurtalı, kıymalı pideler. Rahmetli Hakkı Hamurcu, Hayati abi, Hasan abi ve diğerleri ramazanda İnegöllülere en iyi hizmeti vermeye çalışırlardı.

Pideler alınıp evin yolu tutulunca hazırlanan iftar sofrası iştah kabartırdı. Nefisle mücadele başlardı. Herkes dört gözle o zamanlar Burhaniye Camii müezzini Hasan Çetinaslan’ın minareye çıkıp ezan okumasını beklerdi. Gelenek haline gelen durumu iyi olanlar mahallenin ileri gelenlerine iftar verir. Bu iftarlarda cami imamı ve müezzini bulunurdu. Yolda kalmış insan varsa çift kapılı açık kapıdan geçerek ağırlanırdı.

Teravih namazı için evden çıkan bazı çocukların en büyük eğlencesi namaz saatine kadar bazı evlerin kapılarındaki demir tokmaklara ip bağlayıp, yolun karşısına geçip saklanarak kapıyı çalması. Kapıyı açan teyzelerin “hay Allah kimse yokmuş” demeleri eğlence olurdu.

Bayram yaklaştığında alışverişler hızlanır. Herkes bütçesine göre bir şeyler almak için çaba gösterirdi. Bayram alışverişlerinde imkanı olmayanlar için durumu iyi olanlar kendi çocuklarına ne aldıysa aynı markayı da ihtiyaç sahiplerine alır kimse bilmezdi. Mahallemizde ve İnegöl’de o zamanlarda da büyük dayanışma vardı. Bayram namazından sonra mezarlık ziyareti yapılırdı. O yıllarda etrafı açıklık olan mezarlık Emektar Muhtar Rahmetli Şakir Balakuş ve mahalle halkının gayretiyle taş duvar çevrilmişti. Bu yenilik bile insanları mutlu etmişti.

Herkes bayram sofrasına güzel kıyafetleriyle oturur, büyüklerin elleri öpülüp ilk bayramlaşma hanede yapılırdı. Yemekler yendikten sonra akraba ve dostlar ziyaret edilirdi. Bayramlarda tatile gidildiği hiç görülmemişti.

Bayram yeri, şimdiki Atatürk anıtı civarında olan yer İnegöl çocuklarının eğlence merkezi idi. Bir eksen etrafında dönen uçak, dönme dolap, açılan zincirli salıncak, karnı tok olanın bile bayramlık parasıyla aldığı köfte ekmek yemek çocukların büyük eğlencesiydi. Bayramın bitmesini hiçbir çocuk istemezdi. Çünkü çocuklar bayramlarda daha çok sevgi ve şefkatle seviliyordu. Zaman değişse de değişmeyen şey sevgi ve hoşgörü olmalıdır.

Son durağa gelmeden mazlumların, yetim çocukların, ihtiyaç sahiplerinin yanında olalım. Onları sevelim. Yardım yaparken incitmeyelim. Bizden önce yapılan güzel şeyleri örnek alalım. Daha iyisini yapmaya çalışalım. Köstek olmayalım, destek olalım. Yüzünüzdeki tebessüm kalbinizdeki merhamet eksik olmasın.