CHP'Lİ SARIBAL'DAN 2025 TARIM VERİLERİ AÇIKLAMASI

CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde düzenlediği basın toplantısında 2025 yılı tarım verilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Sarıbal, 2025'in üçüncü çeyreğinde Türkiye ekonomisinin yüzde 3,7 büyüdüğünü, tarım sektörünün ise aynı dönemde yüzde 12,7 küçüldüğünü belirtti.

Sarıbal, birçok tarımsal üründe rekolte kayıplarının yüzde 60 seviyelerine ulaştığını ifade etti. Tarımın milli gelir içindeki payına ilişkin veriler de paylaşıldı. Buna göre, 2002 yılında yüzde 10,2 olan tarımın Türkiye ekonomisindeki payının, geçen 23 yılın ardından yüzde 5,8 seviyesine gerilediği aktarıldı.

TARIMIN MİLLİ GELİRDEN ALDIĞI PAY VE GELİR VERİLERİ

Orhan Sarıbal, 2025 yılında tarım sektörünün milli gelirden aldığı payın yüzde 2,8 olarak kaydedildiğini ve bunun şimdiye kadar ölçülen en düşük oran olduğunu söyledi. Tarımdan elde edilen aylık ortalama gelirin 2025 yılında 19,8 bin TL seviyesinde gerçekleştiğini ve bu tutarın aynı yılın asgari ücretinin altında kaldığını dile getirdi.

Sarıbal'ın paylaştığı istihdam verilerine göre, AK Parti'nin iktidara geldiği 2002 yılında tarımda çalışanların toplam istihdam içindeki payı yüzde 35 iken, günümüzde bu oranın yüzde 14,8'e gerilediği ifade edildi. 2024 yılının üçüncü çeyreğinde tarımda istihdam oranı yüzde 15,6 iken, 2025'in aynı döneminde yüzde 15,1 olarak kaydedildi.

2025 yılının üçüncü çeyreğinde yıllık bazda tarım sektöründe istihdamın 165 bin kişi azaldığı ve toplam istihdamın 5 milyon kişiye düştüğü bilgisini veren Sarıbal, bu verileri Meclis’te kamuoyu ile paylaştı.

TARIM DESTEKLERİ VE ÇİFTÇİ BORÇLARI

Tarım politikası kapsamında destekleme ödemelerine de değinen Sarıbal, Tarım Kanunu’na göre Gayrisafi Yurt İçi Hasıla'nın (GSYH) en az yüzde 1’i oranında yapılması gereken tarımsal desteklemelerin 2025 yılında bu hedefin altında kaldığını söyledi. Bu nedenle, cari fiyatlarla hesaplandığında iktidarın çiftçilere olan borcunun 2025 yılında 1,4 trilyon TL seviyesine yükseldiğini ifade etti.

Sarıbal, desteklerin yetersizliği nedeniyle üreticilerin finansman ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla bankalara yöneldiğini, bu durumun tarımda borçlanma eğilimini artırdığını belirtti. Kasım 2025 itibarıyla çiftçilerin bankalara olan borcunun, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 43 artarak 1,2 trilyon TL'ye çıktığı bilgisini verdi.

Zamanında ödenemediği için takibe alınan tarımsal kredilerin 2024 yılında 3,6 milyar TL iken, 2025 itibarıyla 12,2 milyar TL’ye yükseldiğini aktaran Sarıbal, tarımsal krizin reel sektör üzerindeki yansımalarına da değindi. Bu kapsamda, 2025 yılı Ocak–Kasım döneminde traktör üretiminin yüzde 41 azalarak 68 binden 40 bine gerilediğini ifade etti.

TARIMSAL GİRDİ MALİYETLERİ VE FİYAT ARTIŞLARI

Tarımda girdi maliyetlerindeki artışa dikkat çeken Sarıbal, gübre, yem ve tarım ilacı fiyatlarındaki yükseliş verilerini paylaştı. Türkiye Ziraat Odaları Birliği verilerine göre, ÜRE gübresinin bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 51, 20.20.0 kompoze gübresinin ise yüzde 46'nın üzerinde zamlandığı belirtildi.

DAP gübresindeki artışın yüzde 41, amonyum nitrat ve amonyum sülfat gübrelerinde ise yüzde 33 seviyesinde gerçekleştiği aktarıldı. Tarım ilacı fiyatlarında yıllık bazda yüzde 27 artış yaşandığı, süt ve besi yemlerinde ise son bir yılda fiyat artışının yaklaşık yüzde 30 olduğu kaydedildi.

ENFLASYON, GIDA FİYATLARI VE ULUSLARARASI KARŞILAŞTIRMA

Orhan Sarıbal, Türkiye’de gıda enflasyonu ve genel enflasyon verilerini de paylaştı. TÜİK verilerine göre, 2025 Aralık ayında yıllık ortalama enflasyonun yüzde 30,9, gıda enflasyonunun ise yüzde 28,3 olarak gerçekleştiğini aktardı.

Sarıbal’ın paylaştığı bilgilere göre, 2003 yılından bu yana ortalama fiyatlar 35,1 kat artarken, gıda fiyatları 49,3 kat yükseldi. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre ise dünya gıda fiyat endeksinin 2025 Aralık ayında yıllık bazda yüzde 2,3 gerilediği ifade edildi. Sarıbal, bu küresel verilerle Türkiye’deki gıda enflasyonu arasındaki farkı vurgulayan değerlendirmelerini basın toplantısında dile getirdi.