Deli dana hastalığı, hayvanlarda başlayan ve insanlara da bulaşabilen ölümcül birbeyin dokusu iltihabıhastalığıdır.
İlk olarakİngiltere’deortaya çıktığı düşünülen hastalık, zamanla Avrupa ve Amerika’ya yayılmış, insanlarda da görülen nadir nörolojik bir bozukluk haline gelmiştir.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre hastalığın görülme oranımilyonda birseviyesindedir. Türkiye’de bugüne kadar hastalıklı sığır tespit edilmemiştir; ancak zaman zaman bireysel vakalar gündeme gelmektedir.

 Deli Dana Hastalığı Nedir?

Tıbbi adıylaCreutzfeldt-Jakob hastalığı(CJD)olarak bilinen bu hastalık,prionadı verilen anormal proteinlerin beyinde birikmesiyle ortaya çıkar.
Bu proteinler, beyin hücrelerinin normal yapısını bozarak dokunun süngerimsi hale gelmesine yol açar.
Zamanlabeyin fonksiyonlarının bozulması, kişilik değişimleri, denge kaybıgibi ciddi semptomlar görülür.

 Deli Dana Hastalığı Nasıl Bulaşır?

Hastalığın kesin bulaşma şekli net olarak bilinmemektedir. Ancak yapılan araştırmalara göre bulaşma yolları şu şekildedir:

Hastalıklı hayvanların etleri veya sakatatlarının tüketilmesi

Organ veya kan nakli(özellikle kuluçka döneminde fark edilmeyen taşıyıcılardan)

Kalıtsal geçiş(aile öyküsü olan bazı vakalarda görülmüştür)

Prion proteini, yüksek ısıya ve kimyasal dezenfektanlara karşı dirençli olduğu için, pişirme veya sterilizasyon hastalığın bulaşmasını engelleyemeyebilir.

 Deli Dana Hastalığının Belirtileri

Hastalığın kuluçka süresi oldukça uzundur.6 ila 20 yılarasında sürebilen bu dönemin ardından belirtiler aniden ortaya çıkabilir.

En sık görülen semptomlar:

Kişilik değişimi, depresyon ve kaygı

Uyku düzensizlikleri

Hafıza kaybı, bunama

Kas kasılmaları, el ve ayaklarda uyuşma

Konuşma güçlüğü

Görme bozuklukları

Denge ve yürüme sorunları

Bu belirtiler ilerleyici niteliktedir ve genellikle birkaç ay içinde ciddi nörolojik bozukluklara yol açar.

 Tanı ve Tedavi

Deli dana hastalığının tanısı,MR veya tomografiile kesin olarak konulamamaktadır.
Kesin tanı için:

Beyin omurilik sıvısında (BOS) prion proteini tespiti,

Kan testleri,

Beyin biyopsisigibi ileri incelemeler yapılır.

Ne yazık ki hastalığınbilinen kesin bir tedavisi yoktur.
Tedavi süreci,semptomları hafifletmek ve hastayı rahatlatmakamacıyla yürütülür. Kas kasılmaları, ağrılar ve uyku sorunlarına yönelikdestekleyici tedaviuygulanır.

 Deli Dana Hastalığından Korunma Yolları

Hastalığın bulaş riskini en aza indirmek için alınabilecek başlıca önlemler şunlardır:

Hayvanlarınet ve kemik unuyla beslenmesini yasaklamak

Riskli hayvan dokularının gıda zincirine girmesini önlemek

Sağlık çalışanlarınıntek kullanımlık ekipmanlarkullanması

Çiftçi ve kasapların prion hastalıkları konusunda eğitilmesi

Et ve süt ürünlerindeuluslararası sağlık sertifikasıbulunan ürünlerin tercih edilmesi

Deli dana hastalığı,son derece nadirgörülmesine rağmen ölümcül seyreden bir beyin hastalığıdır.
Uzun kuluçka dönemi nedeniyle teşhisi güç olan bu hastalık, özellikleet tüketiminde hijyen ve kaynak güvenliğiaçısından büyük önem taşımaktadır.

Dünya genelinde alınan önlemler sayesinde hastalığın yayılımı büyük oranda engellenmiş olsa da,bireysel farkındalık ve erken teşhishâlâ en önemli korunma yollarıdır.