2000  yılından  önce SSK'lı olup halen çalışmaya  devam eden bir işçinin aylık kazancı  eğer 2 bin 750 TL'nin altında ise bu işçinin emekli  aylığı  her  ay  yaklaşık 2.50  TL düşüyor. Asgari ücretli bir işçinin alacağı emekli  aylığı  her  yıl  30 lira azalıyor.
 
Tüm  ülkelerde olduğu gibi Türkiye'de de emekli olunca alacağımız  aylık  çalışırken  kazandığımızmaaşla  aynı  olmuyor. Emekli olunca hak ettiğimiz  aylık  azalıyor.
Emekli  aylığı  nasıl hesaplanıyor?
Emekli  aylıklarının  hesaplanmasında birkaç  farklı  hesap dönemi var. Bu dönemler 2000  yılıöncesi dönem,  Ocak  2000 ile  Ekim  2008 arası dönem ve  Ekim  2008  sonrası  dönem olarak üçe ayrılmakta . 2000  yılından  itibaren emekli  aylıklarının  hesaplanmasındaki  formül  şu şekilde :
Emekli  aylığı :  Aylık  bağlama oranı X Ortalama  aylık   kazanç
Ortalama  aylık   kazanç , kişinin her  yıla  ait prime esas  kazançlarının ,  kazancın  ait olduğu yıldan emekli  aylığı  talep edilen  tarihe  kadar  güncelleme   katsayısı  ile  güncellenmesiyle bulunuyor. Bu şekilde  bulunan ortalama  aylık   kazanç   aylık  bağlama oranı ile çarpılıyor ve ortaya emekli  aylığı çıkıyor.  Ocak  2000 ile  Ekim  2008 arası dönemi için  güncelleme  katsayısında   büyüme   hızının tamamı dikkate alınmakta iken  Ekim  2008  sonrası  dönemde büyüme   hızının   sadece  yüzde 30'u güncelleme   katsayısında   etkili . 2000  yılından  önceki çalışmalar  için ise emekli  aylık   formülü  şu şekilde :
Memur maaş  katsayısı  X  Gösterge  X  Aylık  bağlama oranı
Düşükten   ödeyenler açısından gerek 1  primOcak  2000  tarihi  öncesindeki  aylık  bağlama oranının  yüksek  belirlenmesi gerekse  alt  sınır  aylık   uygulamasının  bulunması nedeniyle Ekim 2008 dönemi öncesine ait  çalışmaların  emekli  aylığına   etkisi   yüksek  oluyor. Yani 2000 öncesi çalışması  çok olan kişinin az olana göre emekli  aylığı   yüksek  oluyor. 2000  sonrası dönemde ortalama  aylık   kazancın  hesaplanmasında  güncelleme   katsayısı  ve TÜFE ile gayri safi yurt içi hasıla  gelişme   hızının  tamamı dikkate alınmakla birlikte bu dönemin  aylık  bağlama oranı 2000 yılı  öncesi döneme göre daha  düşük  belirlendiği için  aylık  miktarı da  düşük  oluyor. Ancak 1  
Ekim  2008  sonrasında   aylık  bağlama oranı eski dönemlere göre daha da düşürüldüğü için  ayrıca  ortalama  aylık   kazanç  hesaplanırken gayrisafi yurtiçi hasıla  gelişme  hızının  tamamı değil yüzde 30'u dikkate alındığı için en  düşük  emekli  aylıkları  bu dönemde ortaya çıkıyor. Bunda Ekim2008  dönemi  sonrası   çalışmalar  için eski  alt  sınır  aylığının uygulanmamasının da ciddi payı var. Dolayısıyla  Ekim2008   sonrası   çalışmaların  emekli aylığına   etkisi  daha az, hatta  düşükten prim ödeyenler için negatif oluyor. Bunun  sonucunda diğer dönemlerdeki  çalışmaları  daha fazla olan kişilerin bir an önce emekli olmaları onlara daha yüksek  bir emekli  aylığının  bağlanmasını sağlayabiliyor. Bu  uygulamayı   basit  bir örnekle anlatacak olursak, 2000  yılından  önce en düşükten  3600  gün  prim ödeyip  sonrasında  hiç prim  ödememiş  kişi bu  gün   yaşı  tamamlasa ve emekliliğe müracaat etse kendisine vergi iade   dahil  1173  TL   aylık  bağlanacak. Oysa  aynı  kişi 2000  yılından  bu yana da asgariden prim  ödemeyi  sürdürse ve emekliliğe müracaat etse  eline geçecek maaş 910  TL  civarında olacak.
Memurların bu  yılın   sonuna  kadar emekli  aylığı  ne olacak?
Memurlar emekli  aylıkları  en  rahat  hesaplanan  grup . Memurun emekli  aylığını  memurun derecesi, kademesi,  hizmet  süresi ve ek  göstergesi  belirliyor. Memurların emekli  aylığını  en çok etkileyen  husus ise ek  gösterge . Bu da memurun görevine ve unvanına göre belirleniyor. Ekim 2008'den önce göreve  başlayan  memurların emekli  aylığı  hesaplamasında  gösterge  ve katsayı sistemi  esas alınıyor. Bu hesaplamaya göre 25  yıl   hizmet  vermiş memurun  aylık bağlama oranı yüzde 75. Yani ortalama  aylık   kazancın  yüzde 75'i emekli  aylığı  olarak bağlanıyor.  Ekim  2008 sonrası  ilk kez  sigortalı  olan memurlar 25  yıl   çalışmaları  karşılığı ancak ortalama  aylık kazançlarının  yüzde 50'sini emekli  aylığı  olarak alabiliyorlar. Bu durum, eski memurların emekli aylıkları  ile  yeni  memurların emekli  aylıkları  arasında ortalama yüzde 30'luk bir  fark  doğmasına neden oluyor. 2  013  yılı için memurların maaşları ve ek göstergeleri üzerinden emekli aylıklarına baktığımızda Anayasa Mahkemesi Başkanının 25 yılın sonunda 5 bin 780 TL emekli aylığına hak kazandığını görüyoruz. 4 yıllık profesörün emekli aylığı 4 bin 005 TL. Mühendis ve doktor ise 25 yılın sonunda 1.876 TL emekli aylığı hak ediyor. Normal düz memur ise emekli olduğunda 1.162 TL aylığa hak kazanıyor. Polis memurları ise 1.262 TL emekli aylığına kavuşuyor.
Eski SSK'lıların emekli aylığı nasıl hesaplanıyor?
SSK'lıların emekli aylığı hesaplamasında ise üç ayrı dönem ve üç ayrı hesap var. 2000 yılından önceki çalışmalar için gösterge sistemi esas alınıyor ve bu dönemde aylık bağlama oranı yüksek. Bu dönem içerisinde ne kadar çok prim ödenmiş ise emekli aylığı o kadar yüksek oluyor.
İkinci dönem 2000 sonrası ile 2008 Ekim ayı öncesi dönem. Bu dönemde aylık hesabında gösterge sistemi yerine TÜFE ve gelişme hızının birlikte dikkate alındığı güncelleme katsayısı sistemi uygulanıyor. Bu tarihler arasında aylık bağlama oranı düşük olduğu için ödenen primlerin etkisi biraz daha az.
Üçüncü dönem 1 Ekim 2008 sonrası dönem. Bu dönemde en düşük aylık bağlama oranı ortaya çıkıyor. Çünkü bu dönemdeki hesaplamalarda güncelleme katsayısı hesaplanırken gayrisafi yurtiçi hasıla gelişme hızının yüzde 30'u dikkate alınıyor. Üç dönem içerisinde en düşük aylık bağlama oranı bu dönemde oluşuyor.
Eski SSK'lıların şimdiki adıyla 4/a'lıların emekli aylıkları da bu şekilde üç dönemdeki aylık bağlama oranları ve ortalama aylık kazançları üzerinden hesaplanıyor. Ancak aylık bağlama oranı hesaplanmasındaki farklılık dolayısıyla düşükten prim ödeyenler açısından 2000 öncesi dönemlerdeki çalışmaların karşılığı en yüksek, 2000 sonrası ile Ekim 2008 öncesi dönemdeki çalışmaların karşılığı daha düşük ve Eylül 2008 sonrası çalışmaların karşılığı en düşük aylık bağlama oranı üzerinden hesaplanıyor ve emekli aylığını etkiliyor. Yüksekten prim ödeyenler açısından 2000 ile 2008 arası en avantajlı dönem, 2008 sonrası dönem de 2000 öncesi döneme göre daha fazla emekli aylığı ödenmesini sağlıyor. Bunun nedeni 2000'den önce yüksekten prim ödeyenlere düşükten prim ödeyenlere nispeten düşük maaş bağlanması.
Getirilen değişiklikler daha çok sistemin ekonomik dengesini gözettiği için emekli aylıkları eskiye nazaran düşük olacak. Bu nedenle emeklilikte gelir desteği sunacak bireysel emeklilik gibi sistemlerin tercih edilmesinde fayda var. Bu şekilde emeklilikte ek bir gelir yaratılacaktır.
BAĞ KUR'LULARIN AYLIK HESAPLAMASI
Bağ Kur'luların emekli aylığı nasıl hesaplanıyor?
Bağ Kur'da da üç dönem ve aylık bağlama oranı sözkonusu. Bağ- Kur'lular 2000 öncesi yüksek basamaktan prim ödemişlerse emekli maaşları daha yüksek oluyor. 1 Ekim 2008 sonrasında ise emekli aylıkları ne yazık ki daha düşük hesaplanıyor. Bağ-Kur sigortalılarının prime esas kazançlarını yükseltmeleri, yüksekten prim ödemeleri menfaatlerine olacak.
EMEKLİ AYLIĞI ÇALIŞTIKÇA DÜŞER Mİ?
Aylık bağlama oranında birinci dönem 31.12.1999 öncesi; bu dönemde aylık bağlama oranı göstergeden aylık hesaplanacaklar için 25 yıl sigortalılık süresinden ele alınırsa yüzde 76 olarak belirlenmişti. Bu dönemde 3600 gün üzerinden emekli olanların da aylık bağlama oranı yüzde 70'ti.
İkinci dönem 1.1.2000 ve 30.09.2008 arası; bu dönemde aylık bağlama oranı 25 yıllık sigortalılar için yüzde 65'e geriledi. Üçüncü dönem 1.10.2008 sonrası; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Yasası'yla 25 yıl sigortası olanların aylık bağlama oranı yüzde 50'ye düşürüldü.
Şu an için, 2000'den önce SSK'lı veya Bağ Kur'lu olan, halen çalışmaya devam eden, işçiolanlardan aylık kazancı 2 bin 750 TL'nin, kendi hesabına çalışanlardan aylık 1000 TL'nin altında prim yatıranların emekli aylıkları hey ay yaklaşık 2.50 TL düşüyor.
Asgari ücretli bir vatandaşın gelecekte alacağı emekli aylığındaki düşüş yıl bazında yaklaşık 30 TL civarında. Yaklaşık diyoruz çünkü emekli aylığını belirleyen bir de enflasyon parametresi var. Düşüş miktarında bunun da etkisi var.
Sadece asgari ücretten bildirilenler değil aynı zamanda 2 bin 750 TL'nin altında kazanç bildirilenlerin de aylıkları düşüyor. Taban aylık uygulamasından dolayı, asgari ücretten gösterilenle bugünkü rakamlar çerçevesinde 2 bin 750 TL'den sigortalı gösterilenlerin emekli aylıklarında çok büyük bir fark oluşmuyor. Sigortalının primi 2 bin 750 TL'nin üzerinde olunca bu kez maaş yükselişe geçiyor. Ayrıca yüksekten prim bildirilen sigortalı için tavandan yani asgari ücretin 6.5 katı üzerinden prim yatarsa, gelecekte alınacak emekli aylığı yıl bazında 70-80 TL civarında artış gösteriyor. Ayrıca düşükten primi ödenen kişi birden tavandan prim ödemeye geçerse aylığı yıl bazında 170-180 TL artıyor. Asıl sorun belirli bir kazanç seviyesi altında sigortalı olarak bildirilenler açısından yaşanıyor.
 
 
Kaynak: Milliyet