Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Malazgirt Zaferi'nin yıl dönümünde yaptığı konuşmada kullandığı“Atımızın kuyruğunu bağladık”ifadesi dikkat çekti. Peki,atın kuyruğunu bağlamakne demek, “kuyruk tügmek” nedir?Erdoğan'ın sözleri, Türklerin eski savaş geleneklerinden birine dayanıyor.

Malazgirt Meydan Muharebesi Tarihi Milli Parkı'ndaki programda konuşan Erdoğan, “Terörsüz Türkiye” ve “Terörsüz Bölge” hedeflerini anlatırken Türk tarihindeki bu geleneğe gönderme yaptı.

Erdoğan, sefere çıkarken atın kuyruğunu bağlamanın geri dönmemek ve başlanılan mücadeleyi sonuna kadar sürdürmek anlamına geldiğini belirterek, Türkiye Yüzyılı hedefleri için de aynı ifadeyi kullandı.

ATIN KUYRUĞUNU BAĞLAMAK NEDİR?

Türk savaş kültüründeatın kuyruğunu bağlamak, yalnızca sembolik bir hareket değildi. Savaş sırasında uzun at kuyruğunun hareketi engellemesinin önüne geçilmesi amacıyla kuyruğun düğümlendiği aktarılıyor.

Ancak bu uygulama zaman içerisinde çok daha güçlü bir sembolik anlam kazandı.

Savaşa veya önemli bir sefere çıkan savaşçının atının kuyruğunu bağlaması; kararlılık, mücadeleye hazır olma ve geri dönmeyi düşünmeden hedefe ilerleme anlayışıyla ilişkilendirildi.

Eski Türkçede bu gelenek için“kuyruk tügmek”ve“at çermetmek”ifadelerinin kullanıldığı belirtiliyor.

ALP ARSLAN DA UYGULADI

Atın kuyruğunu bağlama geleneğinin Türk tarihindeki en dikkat çekici örneklerinden biri Malazgirt Meydan Muharebesi ile ilişkilendiriliyor.

Tarihsel anlatımlara göre Sultan Alp Arslan, 1071'de Bizans ordusuyla karşı karşıya gelmeden önce beyaz kıyafetlerini giyerek askerlerine seslendi.

Alp Arslan'ın savaştan önce atının kuyruğunu kendi elleriyle bağladığı ve askerlerine de atlarının kuyruklarını bağlamalarını emrettiği aktarılıyor.

Böylece at kuyruğunun bağlanması, Malazgirt Zaferi anlatısında savaşa kararlılıkla çıkmanın sembollerinden biri haline geldi.

KAŞGARLI MAHMUD'DA DA GEÇİYOR

Geleneğin izlerine Türk dilinin en önemli eserlerindenDîvânu Lugâti't-Türkiçerisinde de rastlanıyor.

Kaşgarlı Mahmud'un 11. yüzyılda kaleme aldığı eserde“Alp er atın çermetti”ifadesinin kullanılması dikkat çekiyor.

Buradaki “çermetmek” ifadesi atın kuyruğunu bağlamak veya düğümlemekle ilişkilendiriliyor. Uygulamanın dönemin savaşçı ve yiğitlik kültürü içerisindeki yerini göstermesi açısından bu kayıt önem taşıyor.

Dolayısıyla“atımızın kuyruğunu bağladık” sözünün anlamı, yalnızca günümüzde kullanılan siyasi bir benzetmeden ibaret değil. İfadenin arkasında yüzyıllar öncesine uzanan bir savaş ve mücadele geleneği bulunuyor.

ORHUN YAZITLARI'NDA İZİ VAR

At kuyruğunun düğümlenmesine ilişkin dikkat çeken bir başka tarihsel bağlantı ise Türk tarihinin en önemli yazılı kaynaklarındanOrhun Yazıtları'nda karşımıza çıkıyor.

Tonyukuk Yazıtı'nda geçen“tügünlüg atıg”ifadesi, “kuyruğu düğümlü at” şeklinde anlamlandırılıyor.

Bu kullanım, at kuyruğunu düğümlemenin Türk savaş kültüründeki geçmişinin Malazgirt'ten de eski dönemlere uzandığını ortaya koyan önemli dilsel örneklerden biri olarak değerlendiriliyor.

ERDOĞAN NEDEN BU İFADEYİ KULLANDI?

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Malazgirt'teki konuşmasında tarihi geleneği günümüzdeki siyasi hedeflere ilişkin bir kararlılık metaforu olarak kullandı.

Erdoğan,“Türkiye Yüzyılı’nı inşa etmek için atımızın kuyruğunu bağladık”sözleriyle başlayan mücadeleden geri dönülmeyeceği mesajını verdi. Konuşmasında aynı benzetmeyi “Terörsüz Türkiye” ve “Terörsüz Bölge” hedefleri için de kullandı.

Böylece Erdoğan'ın konuşmasının ardından çok sayıda kişinin araştırmaya başladığı“Atımızın kuyruğunu bağladık ne demek?”sorusunun yanıtı da Türklerin eski savaş geleneklerine uzanıyor.