İRAN'DANABD'NİN ATEŞKES PLANIYLA İLGİLİ RESMİ YANIT

ABD'nin İran'a ilettiği 15 maddelik ateşkes planına Tahran yönetiminden resmi yanıt verildi. İranlı yetkili bir kaynak, ülkesinin kapsamlı yanıtının arabulucular üzerinden önceki gece ABD tarafına iletildiğini açıkladı. Yanıtta, ateşkes sürecine ilişkin temel şartlar ve güvence başlıkları sıralandı.

Tasnim Haber Ajansı'na konuşan kaynağa göre İran, ateşkes için ön koşul olarak tüm saldırıların tamamen durdurulmasını talep etti. Ayrıca savaşın bir daha tekrarlanmayacağına dair somut ve yazılı güvenceler oluşturulmasını istedi. Yanıtta suikastların durdurulması talebi de yer aldı.

TÜM CEPHELERDE SAVAŞIN SONA ERMESİ VE TAZMİNAT TALEBİ

İran'ın ABD'nin ateşkes planına verdiği yanıtta, yalnızca iki ülke arasındaki gerilim değil, bölgedeki tüm çatışma alanları için şartlar sıralandı. Buna göre Tahran, ateşkesin tüm cephelerde geçerli olması ve savaşın bölgesel düzeyde sona erdirilmesi gerektiğini belirtti.

Yetkili kaynak, İran'ın savaş tazminatlarının garanti altına alınmasını da şartları arasında saydığını aktardı. İran yönetimi, bu sürecin yalnızca devletleri değil, bölgede faaliyet gösteren direniş gruplarını da kapsaması gerektiğini bildirdi. Böylece ateşkes düzenlemelerinin bölgedeki tüm taraflara yönelik bir çerçeve içermesi gerektiği ifade edildi.

HÜRMÜZ BOĞAZI VE EGEMENLİK VURGUSU

İranlı yetkili,Hürmüz Boğazıkonusunun da yanıt metninde yer aldığını bildirdi. Kaynak, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenlik hakkını "doğal ve yasal" olarak tanımladı. Bu hakkın uluslararası düzeyde tanınmasının, karşı tarafın taahhütlerinin yerine getirilmesi açısından önemli bir güvence unsuru olarak görüldüğünü ifade etti.

Ateşkes planına ilişkin müzakerelerde Hürmüz Boğazı'nın açık tutulması, ABD’nin 15 maddelik teklifinde de yer alan başlıklar arasında bulunuyor. İran tarafının bu maddeye, egemenlik vurgusuyla yanıt verdiği bildirildi.

MÜZAKERE SÜRECİNE YÖNELİK ELEŞTİRİLER

İranlı yetkili, ABD’nin müzakere yaklaşımına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Kaynak, Washington yönetiminin barış odaklı bir görüntü vermeye çalıştığını, ancak bu süreçte uluslararası kamuoyuna yönelik bir algı yönetimi yürütüldüğünü iddia etti. Yetkili, bu çerçevede müzakere söylemlerinin petrol fiyatlarını kontrol altında tutma ve olası yeni askeri hazırlıklar için zaman kazanma aracı olarak kullanıldığını öne sürdü.

İran tarafı, geçmiş dönemlerde de müzakereler devam ederken saldırıların başlatıldığını hatırlattı. Bu nedenle ABD'nin niyetine dair ciddi güvensizlik bulunduğunu ifade etti. Yetkililer, bu ortamda sürdürülecek her müzakere için somut ve denetlenebilir güvencelere ihtiyaç olduğunu vurguladı.

ABD'NİN 15 MADDELİK ATEŞKES TEKLİFİNİN İÇERİĞİ

ABD'nin İran'a sunduğu 15 maddelik ateşkes ve anlaşma taslağında,yaptırımlar, nükleer faaliyetler, bölgesel gruplarla ilişkiler ve Hürmüz Boğazı gibi başlıklar yer alıyor. Taslakta, İran'a yönelik yaptırımların yeniden devreye alınması tehdidinin otomatik olarak kaldırılması önerisi bulunuyor. Buna karşılık İran’ın mevcut nükleer kapasitesinin tamamen ortadan kaldırılması talep ediliyor.

Taslağa göre İran, "asla nükleer silah arayışında olmayacağına" dair bağlayıcı taahhüt verecek. İran topraklarında herhangi bir nükleer zenginleştirme faaliyeti yasaklanacak ve zenginleştirilmiş uranyumun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'na (UAEA) teslim edilmesi öngörülüyor.

Natanz, İsfahan ve Fordow'daki nükleer tesislerin devre dışı bırakılması ve imha edilmesi, ABD teklifinin temel maddeleri arasında yer alıyor. Ayrıca UAEA'ya İran'ın nükleer programına ilişkin tüm bilgilere tam erişim izni verilmesi talep ediliyor.

BÖLGESEL POLİTİKA, HÜRMÜZ BOĞAZI VE YAPTIRIMLAR

ABD'nin 15 maddelik planında İran'ın bölgesel politikasına yönelik şartlar da yer aldı. Taslakta İran'ın "vekâlet güçleri" olarak tanımlanan stratejisinden vazgeçmesi, bölgedeki milis gruplara finansman ve silah desteğini kesmesi isteniyor.

Hürmüz Boğazı'nın açık tutulması da anlaşma teklifinde ayrı bir başlık olarak sıralanıyor. Balistik füze programına ilişkin nihai kararın ertelenmesi, balistik füzelerin yalnızca savunma amaçlı kullanılması da planın maddeleri arasında bulunuyor.

ABD tarafı taslakta, İran'a yönelik tüm yaptırımların kaldırılmasını ve Buşehr'deki sivil nükleer programın geliştirilmesine destek verilmesini öneriyor. Ayrıca yaptırımların yeniden uygulanması tehdidinin otomatik olarak iptal edilmesi maddesiyle, gelecekteki yaptırım mekanizmalarına ilişkin yeni bir çerçeve sunuluyor.

Tarafların sunduğu şartlar ve karşılıklı taleplerin ardından,ateşkes planıve olası müzakere sürecine ilişkin diplomatik temasların devam ettiği bildirildi. Konuya ilişkin resmi kurumlar ve arabulucular üzerinden yürütülen görüşmelerin seyrine dair yeni açıklamaların ilerleyen günlerde gelmesi bekleniyor.