TBMM Zirai Don Olayını Araştırma Komisyonu, çalışmaların son değerlendirmesini yapmak ve rapor önerilerini netleştirmek üzere son kez toplandı. Komisyon Başkanı ve AK Parti Burdur Milletvekili Adem Korkmaz, iki ayrı çalıştayın çıktıları doğrultusunda sürdürülebilir tarım, risk yönetimi ve tarımsal sigortaların yeniden yapılandırılmasına yönelik önerilerin masaya yatırıldığını açıkladı. Korkmaz, iklim değişikliğinin tetiklediği aşırı sıcaklıklar, kuraklık ve şiddetli yağışların tarımsal üretim üzerindeki baskısını vurgulayarak, etkin su yönetimi ve genetik kaynakların korunmasının öncelik olduğunu belirtti. 

KOMİSYON RAPORUNDA ÖNE ÇIKAN BAŞLIKLAR

Korkmaz, Güneydoğu, İç Anadolu, Akdeniz ve Ege’de kuraklık riskinin; Karadeniz’de ise aşırı yağış riskinin öne çıktığını, bu tabloya uygun bölgesel uyum politikalarının geliştirilmesi gerektiğini söyledi. Erken uyarı altyapısının Meteoroloji Genel Müdürlüğü ile Tarım ve Orman Bakanlığı koordinasyonunda çiftçilere hızla ulaştırılması; hızlı hasar tespiti, veri analitiği ve zirai donla mücadele eğitimlerinin entegre bir sistemde ele alınması önerileri de rapor çerçevesinde yer aldı. 

SİGORTA KAPSAMI GENİŞLESİN, DİJİTAL TARIM HIZLANSIN

Komisyon; kuraklığa dayanıklı çeşitler, yerel tohum bankaları, polikültür uygulamaları, dijital tarım ve akıllı sistemlerin yaygınlaştırılması; topraksız tarım gibi modern yöntemlerin desteklenmesi; küçükbaş ve kanatlı hayvancılığın teşviki ile sürümsüz tarım uygulamalarının artırılmasını önerdi. Bitkisel üretimin tamamının poliçe kapsamına alınması için TARSİM’de kapsayıcılığın genişletilmesi çağrısı yapıldı. 

TARSİM’DEN ÖDEMELER: GÜNCEL TABLO

Komisyon Başkanı Korkmaz, TARSİM’in “dün itibarıyla” 18 milyar 674 milyon TL ödeme yaptığını, 4 milyar 347 milyon TL’nin ise muallak dosya olarak hasat takvimine bağlı biçimde ödeneceğini bildirdi. Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) kapsamındaki ve TARSİM dışında kalan üreticilere toplam 23,5 milyar TL ödeme planlandığını, bunun 13,5 milyar TL’sinin hak sahiplerine ulaştırıldığını da açıkladı. 

“ZORUNLU RİSK PAYLAŞIMI” VE FON TARTIŞMASI

Son toplantı sürecinde, tarımsal afetlerde toplumun geniş kesimlerinin mali riski paylaştığı, vergi boyutu da olan bir “tarım ve gıda istikrar fonu” benzeri mekanizmaların değerlendirildiği ifade edildi. Bu yaklaşımın, iklim risklerinin sıklaştığı bir dönemde kamu–özel risk paylaşımını güçlendirebileceği belirtildi.

NEDEN ÖNEMLİ?

2025 ilkbaharındaki geniş ölçekli zirai don vakalarının ardından kurulan komisyon, üç bölge ve çok sayıda ilde saha çalışmaları yürüttü; üretici, akademi ve bürokrasi temsilcileriyle istişareler yaptı. Raporda yer alacak öneriler, hem TARSİM poliçe yapısının güncellenmesi hem de bölgesel uyum politikalarının hızlanması açısından kritik görülüyor.

İKLİM RİSKLERİNE KARŞI ENTEGRE YOL HARİTASI

Komisyonun raporu; su yönetimi, erken uyarı, kapsamlı sigorta, modern üretim teknikleri ve veri temelli hızlı hasar tespitini bir arada öneriyor. Atılacak adımların, üretim kayıplarını azaltması ve çiftçi gelirlerini öngörülebilir kılması bekleniyor. TARSİM ve ÇKS ödemelerindeki ilerleme de kısa vadede likiditeyi destekliyor.