Türkiye, Mısır tarihinin seçilmiş ilk Cumhurbaşkanı Muhammed Mursinin askeri darbeyle yönetimden uzaklaştırılmasına sert tepki gösterdi. Türk halkı, Mısırda darbe yapan askere karşı Rabiatul Adeviyye Meydanında protesto gösterisinde bulunanlara güvenlik güçleri tarafından ateş edilerek öldürülmesi üzerine ayağa kalktı.

Mısırda yaşananlara ve demokrasiye sahip çıkılan Türkiyede yurt çapında gösteriler düzenledi. Hafta sonu 40tan fazla ilde Mısırda askerin uygulamaları protesto edilirken, hayatlarını kaybeden darbe karşıtları için ise gıyaplarında cenaze namazları kılındı. Uzmanlar, Türk halkının Mısır halkına karşı duyarlılığını değerlendirdi.

Mısırda demokrasi yanlılarına ateş açılması, Türkiyenin hemen her yerinde protestolara neden oldu. Bazı illerde Mısır güvenlik güçlerinin darbe karşıtlarına açtıkları ateş sonucu hayatını kaybedenler için gıyabi cenaze namazı kılınırken,  bazı illerde protesto gösterileri yapıldı.

İstanbul ve Ankara başta olmak üzere Sivas, Konya, Aksaray, Tekirdağ, Bursa, Bayburt, Adıyaman, Yozgat, Karabük, Hatay, Kocaeli, Gümüşhane, Diyarbakır, Kütahya, Batman, Kırıkkale, Malatya, Eskişehir, Bolu, Gaziantep, Erzurum, Manisa, Şanlıurfa, Ağrı, Bingöl, Afyonkarahisar, Giresun, Zonguldak, Isparta, Antalya, Kayseri, Adana, Mardin, Samsun, Sakarya, Çanakkale, Kahramanmaraş ve  Erzincan da dahil olmak üzere 40 ilde yapılan protesto gösterileri dikkat çekti.

Türkiyede çok büyük bir protesto eylemi zinciri oluşturan Rabiatul Adeviyye Meydanındaki olaylar, Mısırın Ankarada bulunun büyükelçiliği ile İstanbuldaki başkonsolosluğu önünde de telin edildi. Mısır güvenlik güçlerinin darbe karşıtları üzerine ateş açması ve çok sayıda kişi öldürmesi, Mısırın Türkiyedeki diplomatik misyonları önünde yapılan gösterilerde kınandı.

Mısırdaki darbe, haber kanallarında da bir numaralı gündem maddesi haline geldi. Ortadoğu ve Arap ülkeleri uzmanları canlı yayınlarda yaşanan gelişmeleri değerlendirirken, AAnın Rabiatul Adeviyye Meydanından yaptığı canlı yayınlarda hemen hemen tüm televizyon ve haber kanalları tarafından kullanıldı.

Türkiyenin kendi geçmişindeki darbeler

Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mehmet Akif Okur, Türk halkının Mısıra ve Mısırlılara sahip çıkmasının arkasında bir dizi faktör bulunduğunu dile getirerek, "Bunlardan biri Türkiyenin kendi geçmişindeki darbeler. Bizim demokrasi tarihimiz geçmişimiz Mısıra kıyasya çok daha eski. O tarihi sürece baktığımızda da yine darbeleri görüyoruz. Türkiye, geçtiğimiz son 10 yılda bu darbelerle dolu demokrasi geçmişini konuşuldu. Bir daha tekrarlanmaması için çok yoğun mesai sarfedildi. Siyaset kültürümüzü dönüştürmek için yapılan hem entelektüel düzeydeki, hem siyasi düzeydeki tartışmaların genel kamuoyu üzerinde bir etkisi var" dedi.

Doç Dr. Okur, Mısırda darbe yaşandığının duyulması ile birlikte bu hatırlar ve tartışmaları karşılaştırdıklarını ve ortaya bir refleksin çıktığına işaret etti. ikinci olarak Ortadoğunun demokratikleşmesi konusunda Türkiyenin güçlü bir destek verdiğini ve son 20 yıldaki tartışmaların merkezinde de hep Türkiyenin yer aldığını belirtti. Mısırda ilk defa devlet başkanının seçimlerle iktidara gelmesini Türkiyenin yakından izlediğinin altını çizen Mehmet Akif Okur, "Bu sürecin kanlı bir şekilde kesintiye uğramasına yönelik duyulan ciddi bir tepki var. Ayrıca Türkiyede iktidar partisi de Mursiyi çok sahipleniyor. Onun da altını çizmek lazım" değerlendirmesinde bulundu.

"Batı demokrasinin standartları değişiyor mu?"

Kendini Mursiye yakın hissedenler darbeyi uzak bir ülkede gerçekleşmiş bir olay gibi görmediklerine dikkati çeken Okur, "Dördüncü faktör olarak ise gelecek kaygısı var. Gelecek kaygısı da şu: Batı demokrasi ile ilgili bakışını ve standartlarını değiştiriyor mu? Yani açık bir darbeye darbe demeyen bir Batıyı biz gördük" diye konuştu. Okur, Türkiyenin 2000den sonraki demokratikleşme süreci boyunca demokrasiyi hep Avrupa Birliği başta olmak üzere Batıya referansla rayına oturtmaya çalıştığını anımsatarak, şunları kaydetti:

"Şimdi Ortadoğuda bu merkezlerin demokrasi referansı olmaktan çıktığını görüyor. İnsanlar şu kaygıya da kapılıyorlar; Türkiyede de benzer bir şey olursa gelecekte acaba yine sağır ve dilsiz bir dünya mı göreceğiz? Artık olmaz dediğimiz, gerimizde bıraktığımız darbeler bizim geleceğimizde tekrar karşımıza çıkabilir mi? Bir biçimiyle,  Mısır için sokaklara dökülürken biraz da böyle bir geleceği reddedeceklerini de söylüyorlar. DolayısıylaMısır protestosu yalnızca Mısır protestosu değil, Türkiyenin geleceğinde benzer manzaraların yaşanmaması talebini ve kararlılığını da anlatıyor bize."

İHH Başkanvekili Oruç: Türkiyede yapılanlar ve Mısırda yapılanlar ikisi birbirinin aynısı"

İHH Başkanvekili Hüseyin Oruç ise Türkiyede Mısırdaki darbeye karşı protesto eyleminde bulunanlara destek veren eylemler yapılmasını AA muhabirine değerlendirdi.

Oruç, Türk halkını etkileyen şeylerin başında "Mısırdaki darbenin dışarıdan yönetildiği, empoze edildiği ve maddi olarak desteklendiğinin ortaya çıkması"nın geldiğini dile getirerek, şunları söyledi:
"Bir ay öncesinde Türkiyede hala hissettiğimiz Gezi olayları da benzer şekilde dışarıdan manipüle edilen, dışarıdan yönlendirilen olaylar olarak Türk kamuoyunda yoğun olarak algılandı. Sanırıyorum herkesin kafasında Mısırda olanlarla Gezi Parkında olanları yapanların aynı kişiler olduğu algılanıyor. Yani Türkiyede yapılanlar ve Mısırda yapılanlar ikisi birbirinin aynısı. Türkiyede yapılan şeylerin karşığılı gibi gözükse de Türk halkı en çok bunun için, elbette Mısırın Türkiyeye olan yakınlığı. Mısırın sürekli Filistin davasında, Filistin olaylarında Türkiyenin yanında olması bu son dönemdeki iktidarla Türkiyenin sıcak ilişkiler içinde olması... Bunlar da etkili oldular. Ama en çok da Gezi Parkı ile olayın ilişkilendirilmesi Türkiyede bu kadar yoğun bir şekilde sahip çıkılmasına vesile oldu"

İnsan ve Medeniyet Hareketi

Öte yandan, İnsan ve Medeniyet Hareketi de Mısır ve Suriyede yaşanan zulümleri telin etmek için Fatih Saraçhane Meydanında "Kardeşlik, Adalet, Özgürlük İçin 7 Gün 7 Saat etkinlikleri"ni devam ettiriyor.

Hareket çarşamba günü meydanda yapılacak iftar ve kılınacak akşam namazının ardından "Ümmet şiirleri" gecesi düzenleyecek. Şair Cahit Zarifoğlunun "Ümmeti Gözetmen Gerekli" sözünden yola çıkarak "Ümmet Şiirleri Gecesi" başlığı altında düzenlenecek etkinliğe duyarlı şairler davet edilirken, gecede okunacak şiirlerle mazlum halklar selamlanacak. Ayrıca, Saraçhane Meydanına gelecek şairlerden Müslüman coğrafya için yazdıkları veya yazılan bir şiiri okumaları istenecek.