Günlük hayatta anahtarın yerini unutmak, randevuları karıştırmak ya da bir ismi hatırlayamamak birçok kişi için tanıdık bir durum.Unutkanlık, beynin bilgiyi seçerek depolaması nedeniyle belli ölçüde doğal kabul ediliyor. Ancak unutkanlık sıklaşır, günlük yaşamı aksatır ve giderek artarsa, altında yatan nedenlerin araştırılması önem kazanıyor. Çünkü unutkanlık; uyku düzeninden beslenmeye, stresten bazı hastalıklara kadar geniş bir yelpazede farklı sebeplerle ortaya çıkabiliyor.

Uzmanlar, özellikle son yıllarda yoğun iş temposu, düzensiz yaşam tarzı ve ekran kullanımının artmasıyla birlikte unutkanlık şikâyetlerinin daha fazla dile getirildiğini belirtiyor. Kısa süreli hafıza problemleri çoğu zaman yaşam alışkanlıklarıyla ilişkili olsa da, bazı durumlarda tiroid bozuklukları, depresyon, Alzheimer ve demans gibi hastalıkların da erken işareti olabiliyor.

UNUTKANLIK NEDEN OLUR? EN YAYGIN NEDENLER

Unutkanlık; kısa ya da uzun süreli olarak görülebilen ve bellekte depolanan bilgilerin hatırlanamamasıyla kendini gösteriyor. Günlük yaşam alışkanlıklarından tıbbi nedenlere kadar pek çok faktör unutkanlığa yol açabiliyor.

Unutkanlığın öne çıkan nedenleri şöyle sıralanıyor:

Uykusuzluk ve yorgunluk

Vitamin ve mineral eksikliği (özellikle B12 ve folik asit)

Dehidrasyon (susuzluk)

Stres, kaygı ve depresyon

Bazı ilaçların yan etkileri

Alkol tüketimi

Tiroid problemleri

Kafa travmaları ve beyin sarsıntıları

Beyindeki tümörler, kan pıhtıları veya enfeksiyonlar

Alzheimer ve demans

Yetersiz ve düzensiz beslenme

Şeker ve rafine karbonhidrat ağırlıklı beslenme

Uyku sırasında bilgilerin pekiştirildiği, bu nedenle yeterli uyunmamasının kısa ve uzun süreli hafızayı olumsuz etkilediği belirtiliyor. Tiroid hormonlarındaki dengesizliklerin de uyku düzenini bozarak depresyon ve hafıza problemlerini artırabildiği ifade ediliyor.

UNUTKANLIĞA HANGİ BESİNLER İYİ GELİR?

Kısa süreli unutkanlıklarda beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri öne çıkıyor. Hafızayı desteklediği belirtilen besinler arasında omega-3 kaynakları ve antioksidan içeriği yüksek gıdalar bulunuyor.

Unutkanlığa iyi gelebilecek besin ve destekler şöyle sıralanıyor:

Omega-3 ve balık yağı

B ve D vitamini(gerekiyorsa doktor kontrolünde)

Ceviz ve antioksidanlar

Zerdeçal (kurkumin)

Kakao (flavonoidler)

Meyve, sebze ve antioksidan zengini gıdalar

Öte yandan fazla şeker ve rafine karbonhidrat tüketiminin bilişsel gerileme ve hafıza sorunlarına zemin hazırlayabileceği belirtiliyor.

UNUTKANLIĞI AZALTMAK İÇİN NELER YAPILABİLİR?

Günlük yaşamda alınabilecek önlemlerle unutkanlık şikâyetlerinin azalabileceği ifade ediliyor. Öneriler arasında düzenli uyku, egzersiz ve zihinsel aktiviteler öne çıkıyor.

Günlük rutin oluşturmak

Yapılacaklar listesi hazırlamak

Düzenli egzersiz yapmak

Ortalama 7–8 saat uyumak

Alkol tüketimini sınırlandırmak

Meditasyon ve nefes egzersizleri yapmak

Sosyal ilişkileri güçlendirmek

NE ZAMAN DOKTORA BAŞVURULMALI?

Unutkanlık tek başına bir hastalık olarak görülmüyor. Ancak unutkanlık günlük yaşamı belirgin şekilde aksatıyor, giderek artıyor veya kişi bildiği yolları karıştırma, yakınlarının isimlerini unutma gibi durumlar yaşamaya başlıyorsa,Nörolojibölümüne başvurulması öneriliyor.