11. YARGI PAKETİ ADALET KOMİSYONUNDA KABUL EDİLDİ

Kamuoyunda 11. Yargı Paketi olarak bilinen "Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi", kısmi değişiklikle TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edildi. Teklif, Türk Ceza Kanunu (TCK), Ceza Muhakemesi Kanunu, İcra ve İflas Kanunu, Avukatlık Kanunu ve Kamu İhale Kanunu başta olmak üzere çeşitli kanunlarda değişiklik içeriyor.

Pakette, özellikle Kovid-19 düzenlemesi, tahliye kapsamı, örgütlü suçlar, bilişim suçları, dolandırıcılık, ulaşım araçlarının kaçırılması ve avukatlara verilen disiplin cezalarına ilişkin hükümler öne çıkıyor.

KOVİD-19 DÜZENLEMESİNDE TAHLİYE KAPSAMI DARALTILDI

AK Parti milletvekillerinin önergesiyle, kamuoyunda Kovid-19 düzenlemesi olarak bilinen ve teklifin 27. maddesinde yer alan tahliye hükmünün kapsamı daraltıldı. Buna göre, terör suçları, kadına ve çocuğa yönelik kasten öldürme, cinsel saldırı ve çocuğun cinsel istismarı suçlarından hükümlü olanlar erken tahliye düzenlemesinden yararlanamayacak.

27. madde, 31 Temmuz 2023 tarihinden önce suç işleyen hükümlülerin 3 yıl daha erken denetimli serbestlikten yararlanabilmesine ve 3 yıl daha erken açık ceza infaz kurumuna geçebilmesine imkan tanıyor. Terör ve örgütlü suçlar kapsam dışında bırakılıyor. Mevcut düzenlemede ilk etapta yaklaşık 55 bin hükümlünün tahliyesi öngörülürken, yapılan daraltma ile sayı azalacak.

Terör ve örgütlü suçlar, alt ve üst soya, kardeşe, eşe, boşanılan eşe, kadına, çocuklara ve kendisini savunamayacak durumda olan kişilere karşı kasten öldürme, cinsel saldırı ve çocuğun cinsel istismarı suçları Kovid-19 kaynaklı erken tahliye düzenlemesinin dışında tutuluyor.

İCRA VE İFLAS KANUNU’NDA YENİ DÜZENLEMELER

İcra ve İflas Kanunu'nda yapılan değişiklikle, nispi harç ve teminat yatırma yükümlülüğünü yerine getirmeden ihalenin feshini talep edenlerin başvuruları, mahkeme tarafından dosya üzerinden ve kesin olarak reddedilecek. Teminatın veya harcın yatırılmaması ya da eksik yatırılması halinde, mahkeme iki haftalık kesin süre vererek bu eksikliğin giderilmesini isteyecek; sürede tamamlanmaması durumunda talep dosya üzerinden kesin olarak reddedilecek.

Alışılmış hediyeler dışındaki bağışlar ve ivazsız tasarruflar için iptal rejimi yeniden düzenlendi. Buna göre, aciz belgesi veya iflas tarihinden önceki bir yıl içinde yapılan bağışlamalar iptale tabi olacak. Alt ve üst soy, üçüncü dereceye kadar kan hısımları, eş, üçüncü dereceye kadar kayın hısımları, evlat edinen ve evlatlık ile ortak konutta yaşayan kişiler arasındaki tasarruflar, gerçek değere uygun ivazlı olduğu ispatlanmadıkça bağışlama sayılacak.

İstinaf ve temyize ilişkin parasal sınırların uygulanmasında, şikayet başvurusunun yapıldığı veya davanın açıldığı tarihteki miktar esas alınacak.

AVUKATLARA DİSİPLİN CEZALARI YENİDEN DÜZENLENDİ

Avukatlık Kanunu'nda yapılan değişiklikle, avukatların mesleki görevleri sırasında işledikleri suçlardan dolayı haklarında son soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde bu durum, kayıtlı oldukları baroya bildirilecek. Avukatlara verilecek disiplin cezaları "uyarma", "kınama", "para cezası", "işten çıkarma" ve "meslekten çıkarma" olarak yeniden düzenlendi.

Belirli süreler içinde yeni disiplin fiili işlenmesi halinde, bir derece ağır ceza uygulanması ve tekerrür halinde meslekten çıkarma hükümleri ayrıntılı şekilde belirlendi. Disiplin kovuşturmalarında zamanaşımı süreleri ve mahkeme kararları sonrası yeniden soruşturma süreçleri de kanun metnine eklendi. Meslekten çıkarma dışındaki disiplin cezalarının 5 yıl sonra sicilden silinmesi için başvuru imkanı tanındı.

KAMU İHALE KANUNU VE BAŞVURU BEDELLERİ

Kamu İhale Kanunu'nda, Anayasa Mahkemesi kararına uyum sağlanması amacıyla Kamu İhale Kurumunun gelirlerine ilişkin hükümler değiştirildi. İtirazen şikayet başvurularında ödenen başvuru bedelinin, Kurul kararında belirlenen haklılık oranına göre başvuru sahibine iadesi mümkün olacak. Başvurunun reddi, ihalenin iptali veya düzeltici işlem kararı verilmesi hallerinde bedel iadesi yapılmayacak.

Kurul kararına karşı yargı yoluna başvurulması veya Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'ndaki mücbir sebep hükümlerine göre sözleşmenin feshi durumunda, tahsil edilen bazı bedellerin sözleşmenin tamamlanmayan kısmına isabet eden oranının yükleniciye iadesi öngörülüyor. Bu hükümlerin 26 Aralık 2025'te yürürlüğe girmesi planlanıyor.

DOLANDIRICILIK DAVALARINDA GÖREV AYRIMI NETLEŞİYOR

Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'da yapılan değişiklikle, TCK'daki "dolandırıcılık" suçunun yargılamasının asliye ceza mahkemelerinde yapılması düzenlendi. Böylece dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık suçlarında mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihte ağır ceza mahkemelerinde görülmekte olan veya istinaf ve temyiz aşamasındaki nitelikli dolandırıcılık davalarında, mahkemelerin görevsizlik veya bozma kararı vermesi engellenecek. Bu davalara kesin hükme kadar önceki göreve ilişkin kurallara göre bakılmaya devam edilecek.

TCK’DE AKIL HASTALIĞI, HAKARET VE TAKSİRLE YARALAMA

TCK’nin "Akıl hastalığı" hükmünde yapılan değişiklikle, kısmi akıl hastalığı bulunan ve cezai sorumluluğu kabul edilen kişiler hakkında hem hapis cezası hem de akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirleri uygulanacak. Bu kişilerin sağlık kurumunda kalacağı süre, ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet gerektiren suçlarda en az 1 yıl, üst sınırı 10 yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda en az 6 ay olacak.

Mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü iletiyle işlenen hakaret suçu, Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda ön ödeme kapsamına alındı. Kamu görevlisine görevi nedeniyle karşı işlenen hakaret suçlarında ise genel hükümlere göre kamu davası açılabilecek.

Taksirle yaralamaya ilişkin hapis cezalarının alt ve üst sınırları yükseltildi. Tek kişiye yönelik fiilde cezanın alt sınırı 3 aydan 4 aya, üst sınırı 1 yıldan 2 yıla çıkarıldı. Birden fazla kişinin yaralanması halinde alt sınır 6 aydan 9 aya, üst sınır 3 yıldan 5 yıla yükseltildi.

GÜVENİ KÖTÜYE KULLANMA, GENEL GÜVENLİK VE ÖRGÜT SUÇLARI

Güveni kötüye kullanma suçunun konusunun motorlu kara, deniz veya hava taşıtı olması, nitelikli hal olarak düzenlendi ve bu durumda verilecek ceza bir kat artırıldı. Bu nitelikli hal uzlaştırma kapsamı dışında bırakıldı.

Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçunun, kişilerin toplu olarak bulundukları yerlerde işlenmesi nitelikli hal sayıldı. Suçun, ses ve gaz fişeği atabilen silahlarla işlenmesi durumda 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası öngörüldü. Bu hüküm seri muhakeme usulü kapsamı dışında tutuldu.

"Suç işlemek amacıyla örgüt kurma" suçunda ceza sınırları artırıldı. Örgüt kuran veya yönetenler için hapis cezasının alt sınırı 4 yıldan 5 yıla, üst sınırı 8 yıldan 10 yıla çıkarıldı. Örgüt üyeleri için üst sınır 4 yıldan 5 yıla yükseltildi. Örgütün silahlı olması halinde verilecek ceza yarı oranında artırılacak. Örgüt faaliyeti kapsamında suç işlenirken çocukların araç olarak kullanılması durumunda örgüt yöneticilerine verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılacak.

ULAŞIM ARAÇLARININ KAÇIRILMASI VE HAREKETİNİN ENGELLENMESİ

11. Yargı Paketi ile TCK'de yer alan ulaşım araçlarının kaçırılması veya alıkonulması suçuna, bu araçların hareketinin engellenmesi fiili de eklendi ve ceza oranları artırıldı. Kara ulaşım aracının hareketinin engellenmesi veya hareket halindeyken durdurulması halinde 1 yıldan 3 yıla kadar, aracın gitmekte olduğu yerden başka yere götürülmesi halinde 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörüldü.

Suçun konusunun deniz veya demiryolu ulaşım aracı olması halinde ceza 3 yıldan 7 yıla kadar, hava ulaşım aracı olması halinde ise hareketin engellenmesi durumunda 5 yıldan 10 yıla, başka yere götürülmesi halinde 7 yıldan 12 yıla kadar hapis cezası olacak. Bu suçlar işlenirken veya işlenmesi amacıyla başka suçlar da işlenirse, ayrıca bu suçlar için de ceza verilecek.

BİLİŞİM SUÇLARI VE HESAPLARA EL KOYMA

Ceza Muhakemesi Kanunu'na, bilişim suçlarıyla elde edilen menfaatlerin bulunduğu hesaplara ilişkin yeni hükümler eklendi. TCK'deki nitelikli hırsızlık, nitelikli dolandırıcılık ile banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçlarında makul şüphe bulunması halinde, banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdindeki veya bunlar aracılığıyla kullanılan hesaplar 48 saate kadar askıya alınabilecek.

Askıya alma işlemi ve hesap hareketleri derhal cumhuriyet başsavcılığına bildirilecek. Hesap sahibi, askıya alma işleminin kaldırılması için cumhuriyet başsavcılığına başvurabilecek ve savcı 24 saat içinde karar verecek. Askıya alınan hesaplardaki menfaate, hakim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcının yazılı emriyle el konulabilecek. Hakim, el koyma kararını 48 saat içinde onaylamazsa el koyma kendiliğinden kalkacak.

Suça konu menfaatin mağdura ait olduğunun anlaşılması halinde, soruşturma veya kovuşturma aşamasında iade edilecek. Askıya alma kararını veren gerçek ve tüzel kişiler, bu işlem nedeniyle hukuki sorumluluk taşımayacak. Mali kurumlar, savcılık, hakim veya mahkemelerin talep ettiği bilgi ve belgeleri 10 gün içinde iletmekle yükümlü olacak; aksi durumda 50 bin liradan 300 bin liraya kadar idari para cezası uygulanabilecek.

UZLAŞTIRMA, ÖN ÖDEME VE BÖLGE ADLİYE MAHKEMELERİ

Hakaret suçunun şikayete bağlı hallerine ilişkin uzlaştırma hükümleri, Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda yeniden düzenlendi. Uzlaşma sağlanmış hakaret dosyaları, yeni düzenleme gerekçe gösterilerek ön ödeme kapsamında değerlendirilmeyecek ve uzlaştırma hükümlerine göre sonuçlandırılacak. Soruşturma veya kovuşturma aşamasında olup uzlaşma sağlanmamış dosyalar için ise ön ödeme hükümleri uygulanacak.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yapılan değişiklikle, bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma yetkisinin kapsamı genişletildi. İlk derece mahkemesi kararlarında hukuka aykırılık tespit edilmesi halinde de bölge adliye mahkemeleri tarafından bozma kararı verilebilecek.

11. YARGI PAKETİ’NDE DİĞER ÖNEMLİ BAŞLIKLAR

Kamuoyunda 11. Yargı Paketi olarak bilinen düzenlemede, genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçunun toplu yerlerde işlenmesi seri muhakeme usulü dışında bırakıldı. Güveni kötüye kullanma suçunun motorlu taşıt konusu olması halinde ceza ağırlaştırıldı ve uzlaştırma kapsamı dışında tutuldu.

Hakaret suçunda, soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı haller bakımından uzlaştırma yoluna gidilemeyeceği hükme bağlandı. Ön ödeme kapsamına giren bir suç ile uzlaştırma kapsamındaki bir suçun aynı mağdura karşı birlikte işlenmesi durumunda, uzlaştırma hükümlerinin uygulanmasına devam edilecek.