Kış mevsiminin yaklaşmasıyla birlikte kutup girdabında (Polar Vortex) yaşanan sıra dışı değişim, Türkiye dahil Avrupa genelinde hava durumunun nasıl şekilleneceğine ilişkin merakı artırdı. Kuzey Kutbu üzerindeki güçlü atmosferik rüzgârların zayıflaması ve kutup girdabının bölünmesi ihtimali, soğuk hava dalgalarının daha güney enlemlere ulaşmasına neden olabilir. Ancak uzmanlar, bu gelişmenin Türkiye'de kesin olarak yoğun kar yağışı veya dondurucu soğuklar yaşanacağı anlamına gelmediğini vurguluyor.

KUTUP GİRDABI NEDEN BÖLÜNÜYOR?

Kutup girdabı, Kuzey Kutbu üzerinde yüksek atmosferde dolaşan güçlü rüzgâr sistemine verilen isim.

Normal şartlarda bu sistem, kutup bölgesindeki çok soğuk havanın yüksek enlemlerde kalmasına yardımcı oluyor.

Ancak atmosferde meydana gelen bazı değişiklikler, kutup girdabının zayıflamasına, yer değiştirmesine veya iki ayrı yapıya bölünmesine yol açabiliyor.

Böyle durumlarda atmosferik dolaşım değişebiliyor ve kutup kökenli soğuk hava kütlelerinin Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika'nın bazı bölgelerine ilerleme ihtimali artabiliyor.

TÜRKİYE'YE SOĞUK HAVA GELECEK Mİ?

Kutup girdabındaki değişimlerin Türkiye üzerindeki etkileri, atmosferde oluşacak yeni hava düzenine bağlı olacak.

Özellikle Avrupa üzerinden Balkanlar'a uzanan soğuk hava hareketleri, uygun koşullar oluşması halinde Türkiye'nin batı ve iç kesimlerinde sıcaklıkların düşmesine neden olabiliyor.

Bursa, İnegöl, İstanbul, Ankara ve diğer birçok şehirde kış şartlarının nasıl şekilleneceği ise önümüzdeki dönemdeki hava sistemlerine bağlı.

Kutup girdabının zayıflaması, Türkiye'ye mutlaka kar yağacağı anlamına gelmiyor. Soğuk hava dalgalarının yönü, şiddeti ve süresi henüz kesinleşmiş değil.

BİLİM İNSANLARINI ŞAŞIRTAN GELİŞME

Reading Üniversitesi'nden meteoroloji profesörü Andrew Charlton-Perez, kutup girdabındaki değişimlerin zamanlamasına dikkat çekti.

Uzman,ani stratosferik ısınmaolarak bilinen atmosfer olayının modern gözlem kayıtlarında alışılmışın dışında erken bir dönemde ortaya çıktığını belirtti.

1979 yılından itibaren uydu gözlemlerinin, 1940'lı yıllardan itibaren de çeşitli meteorolojik kayıtların incelendiğini ifade eden Charlton-Perez, gelişmenin sıra dışı olduğunu söyledi.

Profesörün şu sözleri dikkat çekti:

"Daha önce böyle bir şey görmedik."

Charlton-Perez, ani stratosferik ısınma olaylarının ortalama iki yılda bir yaşanabildiğini, ancak mevcut gelişmenin kışın geri kalanını nasıl etkileyeceğini söylemek için henüz erken olduğunu belirtti.

KAR YAĞIŞINDAN ÇOK KURAKLIK ENDİŞESİ

Kutup girdabındaki değişim yalnızca dondurucu soğuklarla ilişkilendirilmiyor.

Uzmanlar, bazı bölgelerde soğuk ancak yağış bakımından zayıf bir kış yaşanabileceği ihtimalini de değerlendiriyor.

Andrew Charlton-Perez, özellikle İngiltere'de yaz aylarında yaşanan kuraklığın ardından kış yağışlarının büyük önem taşıdığına dikkat çekti.

Profesöre göre bazı bölgelerin kuraklık koşullarından çıkabilmesi için kış aylarının her birinde normal yağış miktarının yüzde 120'sinden fazlasının gerçekleşmesi gerekiyor.

Yeterli yağış alınmaması durumunda baraj ve su rezervuarlarının beklenen seviyelere ulaşamayabileceği belirtiliyor.

Bu durumun gelecek yaz tarım, sanayi ve günlük su tüketimi açısından sorun oluşturabileceği ifade ediliyor.

ANİ STRATOSFERİK ISINMA NEDİR?

Ani Stratosferik Isınma (SSW), atmosferin yaklaşık 10 ila 50 kilometre yükseklikte bulunan stratosfer tabakasında sıcaklıkların kısa sürede önemli ölçüde artmasıyla ortaya çıkıyor.

Bu olay sırasında kutup çevresindeki güçlü rüzgârlar zayıflayabiliyor, hatta bazı durumlarda yön değiştirebiliyor.

Atmosferin üst katmanlarında başlayan bu değişikliklerin yeryüzündeki hava koşullarına etkisi ise genellikle hemen görülmüyor.

Etkilerin ortaya çıkması haftalar alabiliyor. Ayrıca her ani stratosferik ısınma olayı aynı hava koşullarına neden olmuyor.

KIŞ TAHMİNLERİNDE BELİRSİZLİK DEVAM EDİYOR

Kutup girdabındaki değişimin Pasifik Okyanusu'ndaki El Niño gibi büyük ölçekli iklim olaylarıyla ilişkili olabileceği değerlendiriliyor.

Ancak mevcut gelişmenin doğrudan El Niño nedeniyle meydana geldiğini söylemek için yeterli kanıt bulunmadığı belirtiliyor.

Türkiye açısından da kutup girdabının bölünmesi ihtimali tek başına uzun süreli kar yağışı, aşırı soğuk veya kuraklık tahmini yapmak için yeterli değil.

Önümüzdeki haftalarda atmosferik dolaşımın nasıl değişeceği ve soğuk hava kütlelerinin hangi bölgelere ilerleyeceği, kışın seyrini belirleyecek.

Vatandaşların özellikle uzun vadeli ve kesin ifadeler içeren hava tahminleri yerine Meteoroloji Genel Müdürlüğünün güncel tahminlerini takip etmesi önem taşıyor.